Τρύφωνας Κουτσουρέλης: “Η Μουσική Δεν Πιάνεται – Είναι Αέρας, Ενέργεια, Δόνηση!”

Ο Τρύφωνας Κουτσουρέλης  είναι βραβευμένος μουσικός και συνθέτης, γεννημένος στην Αθήνα. Τον έχουμε γνωρίσει μέσα από  συνεργασίες με διακεκριμένους καλλιτέχνες, όπως ο Θάνος Μικρούτσικος, ο Διονύσης Σαββόπουλος, η Τάνια Τσανακλίδου, η Ελεονώρα Ζουγανέλη, αλλά και με άλλους αξιόλογους καλλιτέχνες. Μας δέχτηκε στο στούντιό του, όπου μας μίλησε για το έργο του, τη συνεργασία με την ομάδα του Drops of Breath, αλλά και την μύησή του στον κόσμο της μουσικής!

Πότε και γιατί έγραψες την πρώτη σου μουσική σύνθεση;

Ξεκίνησα εντελώς τυχαία, καθώς δεν προέρχομαι από μουσικό οικογενειακό περιβάλλον. Θυμάμαι ότι άκουγα το σήμα της ΕΡΤ στην τηλεόραση, μουσική του Βαγγέλη Παπαθανασίου, στον οποίο αργότερα είχα την τιμή να προσφέρω τις υπηρεσίες μου σε συνεργασία με τον Frederic Rousseau. Έτσι, όταν ήμουν μικρός, περίπου 6 ετών, ανακάλυψα ότι οι γείτονές μας είχαν στο σπίτι ένα πιάνο. Άρχισα, λοιπόν, να τους επισκέπτομαι όλο και πιο συχνά για να μπορώ να παίζω αυτή τη μουσική, που είχα ακούσει στην τηλεόραση. Στη συνέχεια δεν άργησα πολύ να δημιουργήσω δικές μου συνθέσεις. Ήμουν αυτοδίδακτος για αρκετά χρόνια, μέχρι να μπω στην εφηβεία και να ξεκινήσω τις μουσικές σπουδές. Σταθμός στη μουσική μου εκπαίδευση υπήρξαν τα μαθήματα με τον Γιώργο Χατζηνίκο (μαθητή του Carl Orff). Στη σχέση μου με τη μουσική κυρίαρχο ρόλο είχε πάντα ο δημιουργικός αυτοσχεδιασμός και η σύνθεση.

Ποια είναι τα χαρακτηριστικά γνωρίσματα της μουσικής σου;

Θα την χαρακτήριζα συναισθηματική, emotional music. Θέλω να νιώθω κάτι όταν δημιουργώ, είναι κάτι που δεν γίνεται απλώς τεχνικά. Ένας βασικός κορμός, βέβαια, είναι κάθε φορά επηρεασμένος από ποικίλα είδη, μπορεί να κυριαρχούν γνωρίσματα από την κλασική ή την κινηματογραφική μουσική. Μέχρι τώρα, έχω περάσει από διάφορα στάδια αγγίζοντας την jazz, την contemporary και avant garde σκηνή, ενώ έχω υπάρξει ακόμη και σε ροκ σχήματα ή συγκροτήματα, ως συνθέτης τραγουδιών, ενορχηστρωτής ή ακόμα παίζοντας ως session μουσικός, για αρκετά χρόνια με τον Βασίλη Παπακωνσταντίνου.

Ποια είναι η πηγή έμπνευσής σου; Είναι προσωπικά βιώματα ή εξωτερικά ερεθίσματα;

Πέρα από τα είδη μουσικής που με παρακινούν ή τους συνθέτες, σίγουρα μια εικόνα, ένα έργο τέχνης, ένα συναίσθημα, ένας άνθρωπος, μια κατάσταση, ένα φυσικό περιβάλλον είναι όλα πηγές έμπνευσης.

Χρησιμοποιείς κάποια μέθοδο ή ειδικά patterns στον τρόπο που συνθέτεις, όπως ο αυτοσχεδιασμός, οι σημειώσεις, το πιάνο ή η τεχνολογία;

Ο τρόπος κάθε φορά διαφέρει, εξαρτάται από το ζητούμενο. Μου αρέσει να ελίσσομαι. Κάθε στόχος απαιτεί τον κατάλληλο τρόπο προσέγγισης. Άλλοτε χρειάζεται μια προετοιμασία πνευματική ή εγκεφαλική για να χαράξεις μια πορεία, ένα πλάνο, ανάλογα με το νόημα και τη θεματική του κομματιού. Άλλοτε, δεν χρειάζεται τίποτα άλλο, παρά αυτοσχεδιασμός και διαδραστικότητα στον τρόπο δημιουργίας.

Τρύφωνας Κουτσουρέλης και Αποστολία ΠαπαδαμάκΤρύφωνας Κουτσουρέλης, Αποστολία Παπαδαμάκη

“Drops of Breath: H συμμετοχή σου ήταν θεωρείς μια εμπειρία ζωής; Τι αποκόμισες από τους συντελεστές της παράστασης;

Ήταν μία εμπειρία ζωής! Σε σχέση με τους συντελεστές και ειδικά την DKBEL υπάρχει έντονο το στοιχείο της ενότητας. Πρώτα φτιάχνονται οι δεσμοί, που αποτελούν τον πυρήνα της δημιουργίας. Λειτουργεί σαν οικογένεια, σαν κολλεκτίβα.

Η συνεργασία για την παράσταση Drops of Breath πώς προέκυψε;

Προέκυψε λόγω του ιστορικού με τη Sophie και την ομάδα DK-BEL. Είχα ήδη συνεργαστεί μαζί τους πριν 4 χρόνια στην παράσταση «Ανάμεσά μας», η οποία επίσης ξεκίνησε στην Ελλάδα και είχε παρόμοιο σκεπτικό με την παράσταση Drops of Breath, όσον αφορά τη συμμετοχή ατόμων με ειδικές ικανότητες από κοινού με άλλους χορευτές.

Χρειάστηκε να πάρεις κι εσύ μέρος στην κατάδυση μαζί με την ομάδα;

Ναι, χρειάστηκε να μπω για λόγους έρευνας ως προς τη μουσική. Ήταν μια συγκλονιστική εμπειρία! Το στάδιο του φόβου ξεπεράστηκε γρήγορα. Αν προσαρμοστείς στο νέο περιβάλλον και συνηθίσεις τη στολή και τον αναπνευστήρα, η αίσθηση της ελευθερίας, της επικοινωνίας, της σύνδεσης με ό,τι μας περιβάλλει σου «ανοίγει το μυαλό».

Πώς πέρασε από τη θεωρία στην πράξη η δημιουργία της υποβρύχιας μουσικής;

Εξ’ αρχής ήταν κάτι καινούριο, γιατί δεν ξέραμε πώς μπορούμε να έχουμε ήχο εντός του νερού. Ψάξαμε, λοιπόν, κατάλληλα ηχεία και τα βρήκαμε στην Πορτογαλία. Στη συνέχεια, αρχίσαμε τις δοκιμές για να δούμε τι ακούγεται κάτω από το νερό, λόγω του περιορισμένου εύρους των συχνοτήτων. Ενορχηστρωτικά, λοιπόν, υπήρξε περιορισμός με τα όργανα που μπορούσα να χρησιμοποιήσω, καθώς οι χαμηλές νότες δεν μεταφέρονται κάτω από το νερό, όπως αυτές από τα μπάσα ή ακόμα και ο ήχος των κρουστών. Έγιναν διάφορες δοκιμές, ώστε η μουσική να είναι αναγνωρίσιμη από τους χορευτές και να έχει μια υπόσταση.

DSC_3147 Τρύφωνας Κουτσουρέλης στη παράσταση Drops of Breath

    Πώς ήταν η πρώτη δοκιμή των ηχείων;

Η πρώτη δοκιμή έγινε από τη Sophie, βάζοντας το κεφάλι της μέσα στη μπανιέρα, που είχα τοποθετήσει ένα ηχείο. Η επόμενη δοκιμή έγινε ένα Σάββατο του Αυγούστου, στην Ανάβυσσο, ενώ υπήρχαν λουόμενοι στην παραλία. Είχαμε βάλει ένα δοκιμαστικό playlist. Ξαφνικά ακούστηκε μουσική σε όλον τον κόλπο, μαγεύτηκαν όλοι! Η εμπειρία να ακούς μουσική, ενώ βρίσκεσαι στο νερό είναι απερίγραπτη.

Ποια πιστεύεις είναι η σχέση μεταξύ της μουσικής και του χώρου όπου ακούγεται; Επηρεάζει ο χώρος τον τρόπο, με τον οποίο παρουσιάζεται η μουσική ή η αξία της;

Εννοείται ότι ο χώρος επηρεάζει οποιαδήποτε μουσική. Αλλιώς είναι να την ακούς στο δωμάτιο, στο κονσέρτο, σε μια παραλία ή κάτω από την Ακρόπολη. Η μουσική γίνεται ένα με τον χώρο, είναι στον αέρα είναι ενέργεια είναι δόνηση. Η αξία της σε οποιονδήποτε χώρο παραμένει αναλλοίωτη. Είτε ακούς Mozart στην κουζίνα σου, είτε στο γραφείο δεν αλλάζει κάτι.

Ποια στιγμή της καριέρας σου θυμάσαι με συγκίνηση ή ως σημείο καμπής;

Δεν μου αρέσει ιδιαίτερα η λέξη «καριέρα». Το να κάνεις καριέρα δεν συνάδει με το ότι απαραίτητα κάνεις κάτι το οποίο σε συγκινεί. Είναι κάτι προγραμματισμένο, στημένο και δεν λειτουργώ έτσι. Κάνω ακριβώς το αντίθετο, ψάχνω πράγματα που μου δίνουν συναισθηματικό κίνητρο και με εξελίσσουν. Γενικά, προσπαθώ  να τείνω προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά όταν τίθεται και το βιοποριστικό θέμα, ορισμένες φορές μπορεί να ρίξεις και λίγο νερό στο κρασί σου.  

Πώς θα χαρακτήριζες την εμπειρία σου με δουλειές και συνεργασίες που έχεις κάνει στο εξωτερικό;

Σίγουρα κάποια πράγματα είναι διαφορετικά. Υπάρχει μεγάλη παράγωγη, μεγάλη οργάνωση. Είναι πιο αυστηρά τα πράγματα, χρειάζεται πολλή δουλειά, μεγαλύτερες απαιτήσεις, οι προθεσμίες είναι σκληρότερες και ο ανταγωνισμός αυξημένος. Υπάρχει η συνεχής πρόκληση.

Προσπαθείς όταν συνθέτεις να σκέφτεσαι και την πλευρά του ακροατή; Πιστεύεις ότι είναι σημαντικό οι ακροατές να αντιλαμβάνονται την ιδέα πίσω από το μουσικό κομμάτι ή ότι αρκεί απλώς να τους ευχαριστεί μια μουσική σύνθεση;

Εξαρτάται και πάλι από την περίπτωση. Με ενδιαφέρει να είμαι κατανοητός, αν λόγου χάρη έχεις ένα τραγούδι, που το τραγουδάει ο εκάστοτε ερμηνευτής προς ένα συγκεκριμένο κοινό, θέλω να γίνεται κατανοητό, χωρίς να χάνει την ποιότητα. Εκεί έγκειται και η ισορροπία. Στην περίπτωση, όμως, ενός project που είχα ασχοληθεί για τον ζωγράφο Γιάννη Σπυρόπουλο, ένα σύγχρονο ζωγράφο του αιώνα μας, με μοναδικό έργο και συγκεκριμένο κοινό, οι απαιτήσεις ήταν διαφορετικές. Κάθε φορά κρατάς στοιχεία του χαρακτήρα σου και της προσωπικότητάς σου, προσαρμόζοντάς τα στην εκάστοτε περίπτωση.

Αν δεν ήσουν μουσικός, τι άλλο θα μπορούσες να φανταστείς τον εαυτό σου να κάνει; Έχει υπάρξει στιγμή που σκέφτηκες να ασχοληθείς με κάτι άλλο;

Αυτή η ερώτηση με τρομάζει. Δεν το έχω σκεφτεί ποτέ. Ίσως να έκανα κάτι εντελώς διαφορετικό, ψαράς ή αγρότης. Δεν ξέρω. Δεν νομίζω ότι θα ήθελα να κάνω κάτι άλλο.

Υπάρχει κάποιο τραγούδι στη λίστα των mp3 σου, κάτι σαν «ένοχη απόλαυση»;

Όχι, κατ’ αρχάς δεν μου αρέσουν οι ταμπέλες. Δεν θα έλεγα ότι υπάρχει καλή ή κακή μουσική. Θα έλεγα ότι υπάρχει μουσική για πολλές στιγμές. Η μουσική είναι σαν τον λόγο. Κάποιος που μιλάει πολύ ωραία ευχαριστιέσαι να τον ακούς. Το ίδιο πράγμα, όμως, κάποιος άλλος μπορεί να το λέει διαφορετικά, αλλά το νόημα να είναι απαράλλαχτο. Με τη μουσική υπάρχουν στιγμές, δεν γίνεται να είσαι σε ένα πανηγύρι και να βάλεις Beethoven. Θα βάλεις τη μουσική που πρέπει, για να δημιουργηθεί η ατμόσφαιρα που ταιριάζει. Είναι αυτό που είναι, για εκεί που είναι. Θα βάλουμε την 9η του Beethoven, σε ένα κονσέρτο ή όταν θα θέλουμε να συγκεντρωθούμε μόνο στη μουσική ακρόαση του έργου. Η μουσική μπορεί να σε εξελίξει σαν άνθρωπο. Είναι καλό να ανοίγουμε την ομπρέλα της κι όχι να την κλείνουμε. Η μουσική μπορεί να διασκεδάζει, αλλά μπορεί και να ψυχαγωγεί, να άγει δηλαδή την ψυχή.

2014-04-10 212205 - IMG_2794

Ο ρόλος των καλλιτεχνών συχνά παραλληλίζεται με τους αφυπνιστές των συνειδήσεων απέναντι στην κοινωνική πραγματικότητα. Τι θα ήθελες να πετύχεις μέσα από τη δική σου μουσική;

Θα ήθελα και προσπαθώ να διεγείρω τα συναισθηματικά κέντρα των ανθρώπων. Θα ήθελα οι άνθρωποι να συγκινούνται περισσότερο, γιατί μέσα από το συγκινησιακό φορτίο έρχεται η κάθαρση. Θα ήθελα ο κόσμος να ήταν λιγότερο σκληρός και περισσότερο ευαίσθητος.

Ετοιμάζεις κάποια νέα δουλειά αυτή την περίοδο ή έχεις νέες επαγγελματικές προκλήσεις;

Συνεχίζουμε με τον απόηχο του Drops of Breath, με το Drops of Peace. Στους κήπους του Μουσείου Βορρέ, όπου θα υπάρχουν 6 χορευτές, με εντελώς διαφορετική μουσική. Ακόμα, ξεκινάω μια ταινία μεγάλου μήκους για το Hollywood. Γενικά υπάρχουν πάντα προκλήσεις. Φέτος, συνεργάζομαι με τη μουσική σχολή MusicFor, που συνεργάζεται με το London College of music, η οποία έχει ένα εύρος μουσικών προγραμμάτων και δραστηριοτήτων, με καλλιτέχνες κι από το εξωτερικό. Θα είναι η έδρα μου εκπαιδευτικά και δημιουργικά.

Αποχαιρετώντας τους αναγνώστες, πρότεινε μας 3 συνθέτες, που πιστεύεις ότι αξίζει να ακούσουμε!

Steve Reich : Music for 18 Musicians

Vangelis Mythodea : Movement 3

Arvo Pärt : Tabula Rasa. I

      

Προσωπική σελίδα του Τρύφωνα Κουτσουρέλη:  http://www.trifonmusic.com/

Φωτογραφίες: ©Lydia Sideri for Unique life, από το προσωπικό αρχείο του ©Τρύφωνα Κουτσουρέλη