Ψέματα: Πώς Μπορούμε Να Τα Αναγνωρίσουμε Μέσω Του Σώματος Και Του Λόγου

Κανένας άνθρωπος δεν επιθυμεί να του λένε ψέματα, να τον κοροϊδεύουν και να τον εξαπατούν. Κι όμως όλοι λέμε ψέματα.

Κανένας άνθρωπος δεν επιθυμεί να του λένε ψέματα, να τον κοροϊδεύουν και να τον εξαπατούν. Κι όμως όλοι λέμε ψέματα. Μάλιστα καθένας από εμάς μπορεί να ακούει από 10 έως 200 ψέματα την ημέρα.

Τα περισσότερα από αυτά είναι αθώα ή “white lies” (τα ψέματα που λέμε για να μην πληγώσουμε τα αισθήματα κάποιου άλλου). Αθώα ή όχι, όλα τα ψέματα έχουν συνέπειες, γι’ αυτό και όλοι θέλουμε να μάθουμε να τα αναγνωρίζουμε.

Ανιχνεύοντας ψέματα μέσα από το σώμα

Είναι βέβαιο ότι δεν υπάρχει κάποια ένδειξη τόσο προφανής, όσο η μύτη του Πινόκιο, για την αναγνώριση των ψεμάτων. Παρ’ όλα αυτά το σώμα μας μπορεί να μας προδώσει: ιδρώτας, διεσταλμένες κόρες ματιών, αλλαγές στον τόνο της φωνής και τον ρυθμό της αναπνοής… Η λίστα είναι μεγάλη.

Πολλές από τις κινήσεις μας είναι ακούσιες και ελέγχονται από το υποσυνείδητο, με αποτέλεσμα να είναι δύσκολο να τις ελέγξουμε εξ’ ολοκλήρου. Βέβαια, μόνη η ένδειξη δεν σηματοδοτεί ένα ψέμα. Όμως, καθώς ο άνθρωπος βιώνει αντιφατικά συναισθήματα λόγω του ψέματος, το σώμα απορρυθμίζεται και αφήνει κάποια σήματα να περάσουν. Σήματα σωματικά, αλλά και λεκτικά.

pinokio-unique-life

Αναγνωρίζοντας ενδείξεις μέσα στον λόγο

Η πιο πρόσφατη ανακάλυψη είναι ότι τα ψέματα μπορούν να ανιχνευθούν και μέσα από τον ίδιο τον λόγο. Σύμφωνα με την επιστήμη της Γλωσσολογικής Ανάλυσης Κειμένου υπάρχουν 4 ενδείξεις που μπορούμε να εντοπίσουμε:

  • Τα ψέματα εκφέρονται με αρνητική γλώσσα, καθώς, υποσυνείδητα, όλοι οι άνθρωποι νιώθουν ενοχές, όταν τα λένε.
  • Οι άνθρωποι που ψεύδονται κάνουν όσο το δυνατόν λιγότερες αναφορές στον εαυτό τους, προσπαθώντας να αποστασιοποιηθούν. Χρησιμοποιούν το τρίτο πρόσωπο ή εστιάζουν σε άλλο πρόσωπο.
  • Επειδή ο εγκέφαλος δυσκολεύεται να δημιουργήσει μια περίπλοκη ιστορία, τα ψέματα αποτελούνται από απλές εξηγήσεις.
  • Ταυτόχρονα, αυτές εκφέρονται μέσα από πολύπλοκες προτάσεις, όπου χρησιμοποιούνται περιττές λέξεις και αληθοφανείς λεπτομέρειες, οι οποίες ενισχύουν το ψέμα.

Το ψέμα είναι ένας τρόπος να εμφανίζουμε έναν καλύτερο εαυτό, προσπαθώντας να ενώσουμε το ποιοι είμαστε με το ποιοι θα θέλαμε να ήμασταν. Αυτό σημαίνει άραγε ότι  αν όλοι επιδιώκουμε περισσότερο να πετύχουμε τα όνειρα μας, θα έχουμε ως αποτέλεσμα μια κοινωνία με λιγότερα ψέματα και απάτες;

 

Φωτογραφίες: quotesgram.com

Πηγές: ideas.ted.com, brainpickings.org

Lying, Sam Harris, Four Elephants Press, 2013