Ένας από τους βασικότερους δείκτες της ευημερίας σε μια ανεπτυγμένη κοινωνία είναι η ελεύθερη βούληση και η ελευθερία επιλογής. Και αν κάτι μπορούμε να ισχυριστούμε με σιγουριά για την σημερινή εποχή είναι ότι υπάρχει υπερπληθώρα επιλογών.

Για κάθε σημαντικό ή ασήμαντο θέμα της ζωής μας ανοίγονται μπροστά μας χιλιάδες συναρπαστικές επιλογές. Αγαθά, προϊόντα και υπηρεσίες παρελαύνουν μπροστά στα μάτια μας με χιλιάδες τρόπους. Και δεν είναι μόνο τα υλικά αγαθά. Η ζωή μας είναι γεμάτη συναρπαστικές πιθανότητες για την εκπαίδευση, τις σχέσεις, τη φιλοσοφία ζωής, που θέλουμε να ενστερνιστούμε κλπ.

Μέσα σε ένα περιβάλλον εκατοντάδων επιλογών, θα ήταν λογικό, οι άνθρωποι να νιώθουν πιο ικανοποιημένοι από τις επιλογές τους. Όμως, στην πραγματικότητα οι άνθρωποι δυσκολεύονται να κάνουν επιλογές και νιώθουν όλο και περισσότερο δυσαρεστημένοι με αυτές.  Σύμφωνα με τον καθηγητή Κοινωνικής Θεωρίας του Swathmore College, Barry Schwartz και το βιβλίο του “The paradox of choice, η ελευθερία επιλογής εξελίσσεται σε σημαντικό στρεσογόνο παράγοντα για τον σύγχρονο άνθρωπο. Γιατί συνοδεύεται από υψηλές προσδοκίες ως προς την τέλεια επιλογή για κάθε μικρή ή μεγάλη απόφαση της ημέρας. Πώς να επιλέξεις το τέλειο, όταν δυνητικά πάντα υπάρχει η πιθανότητα καλύτερης επιλογής και ενώ έχεις εξαντλήσει τον χρόνο και τα ψυχολογικά και πνευματικά σου αποθέματα, ώστε να πάρεις την απόφαση; 

Πόσο μπορεί να αντέξει ο σύγχρονος άνθρωπος μια ζωή, όπου ακόμα και μια απλή απόφαση, όπως η επιλογή φαγητού delivery,  μπορεί να εξελιχθεί σε ντιμπέιτ;

«Ούκ εν τω πολλώ το εύ», είχε πει ο Σωκράτης και στο ίδιο συμπέρασμα καταλήγει και ο Schwartz . Χρειάζεται να χαμηλώσουμε τις προσδοκίες μας σε αποφάσεις που δεν είναι σημαντικές και να θέσουμε κάποια όρια, όπως ακριβώς ο Steve Jobs, ο οποίος φορούσε κάθε μέρα τα ίδια ρούχα: τζιν, μαύρη μπλούζα και λευκά αθλητικά παπούτσια, ελευθερώνοντας το μυαλό του από την καθημερινή επιλογή της ενδυμασίας.

Μια από τις ερωτήσεις, που χρησιμοποίησε ο Schwartz στην έρευνά του, ήταν: «Όποτε πρέπει να πάρω μια απόφαση προσπαθώ να φανταστώ ποιες είναι οι άλλες πιθανότητες, ακόμα και αυτές που δεν υφίστανται προς το παρόν;». Εσείς πώς θα απαντούσατε;

 

 

Πηγές:

The Paradox of Choice: Why More Is Less. Barry Schwartz. Ecco/HarperCollins Publishers, 2004. Audiobook: https://www.youtube.com/watch?v=NJ5f7eWQE4w

Φωτογραφία: jaykubassek.com