Πόσο Εύκολο Είναι Να Χειραγωγηθούμε;

Η χειραγώγηση γίνεται με σκοπό τον επηρεασμό της κοινής γνώμης.  Ειδικά τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης διακρίνονται για την προσπάθειά τους να χειραγωγήσουν την κοινή γνώμη προς όφελος των κυβερνώντων.

Κορυφαίος διανοητής ο Νόαμ Τσόμσκι μας μίλησε για τις 10 τεχνικές χειραγώγησης κοινής γνώμης. Ήδη από τις αρχές της δεκαετίας 1990 είχε χαρακτηρίσει τις σημερινές Δυτικές κοινωνίες ως “χειραγωγημένες δημοκρατίες”, βάζοντάς μας το “μικρόβιο” να αρχίσουμε να θορυβούμαστε για το κρίσιμο πρόβλημα της προσπάθειας επηρεασμού της κοινής γνώμης.

Επιγραμματικά οι τεχνικές χειραγώγησης είναι:

  • Η τεχνική της διασκέδασης.
  • Η τεχνική της δημιουργίας προβλημάτων και της παροχής των λύσεων.
  • Η τεχνική της υποβάθμισης.
  • Η στρατηγική της αναβολής.
  • Η στρατηγική του να απευθύνεσαι στο κοινό σαν να είναι μωρά παιδιά.
  • Η τεχνική του να απευθύνεσαι στο συναίσθημα, όχι στη λογική.
  • Η τεχνική του “κρατάτε το κοινό σε άγνοια και ανοησία”.
  • Η τεχνική του να ενθαρρύνεις το κοινό στη μετριότητα.
  • Η τεχνική του να αντικαθιστάς την εξέγερση με την ενοχή.
  • Η τεχνική του να γνωρίζεις τα άτομα καλύτερα από όσο γνωρίζουν τα ίδια τον εαυτό τους.

Χειραγώγηση ίσον δύναμη;

Σκεπτόμενη συνολικά τις παραπάνω τεχνικές και θέλοντας να βγάλω ένα γενικό συμπέρασμα από αυτές, θυμάμαι το λεγόμενο του Τζορτζ Όργουελ από το βιβλίο του “1984”: 

 “Αληθινή δύναμη δεν είναι η δύναμη πάνω στα πράγματα, αλλά πάνω στους ανθρώπους. Δύναμη είναι το να κομματιάζεις το ανθρώπινο μυαλό και να το ξανασυναρμολογείς, δίνοντάς του το σχήμα που επιθυμείς”.

Προπαγάνδα

Η προπαγάνδα (από το propagare που σημαίνει διαδίδω στα λατινικά) αντιπροσωπεύει κυρίως την πολιτική χρήση των ΜΜΕ, με σκοπό τον επηρεασμό της κοινής γνώμης σύμφωνα με τις επιταγές των κυβερνώντων.

Στην εποχή μας μια χώρα ανήκει σε αυτόν που ελέγχει τα μέσα ενημέρωσης”, όπως είπε ο Ουμπέρτο Έκο, ακαδημαϊκός και συγγραφέας.

Τα πατριωτικά συνθήματα της Γαλλικής Επανάστασης ήταν, ουσιαστικά, οι πρώτες κινήσεις μαζικής προπαγάνδας. Στη συνέχεια, στη διάρκεια του Α’ Παγκόσμιου πολέμου, το Βρετανικό Υπουργείο προπαγάνδας χαρακτηρίστηκε από πολλούς ως κινητήριος μοχλός των εξελίξεων και τέλος ο Β’ Παγκόσμιος Πόλεμος έβαλε τα θεμέλια για τη χρήση της προπαγάνδας σε όλες τις εκφάνσεις της κοινωνικής ζωής.

Ο Χίτλερ δήλωνε: “Χάρη στην προπαγάνδα πήραμε την εξουσία. Αυτή μας επέτρεψε να τη διατηρήσουμε. Και αυτή θα μας δώσει τη δυνατότητα να κατακτήσουμε τον κόσμο.”

Ο Όργουελ, στο περίφημο “1984”, είχε γράψει τόσο μα τόσο πρώιμα, όταν όλα αυτά ήταν ακόμα μακρινά, “η άγνοια είναι δύναμη”. Όμως όχι. Δύναμη είναι η γνώση, το διάβασμα, η έρευνα, το να μην πιστεύουμε ό,τι μας “σερβίρουν” πριν το ψάξουμε οι ίδιοι.

Γιατί, “Μπορείς να κοροϊδέψεις όλους τους ανθρώπους για κάποιο διάστημα, κάποιους ανθρώπους για πάντα, αλλά όχι τους πάντες για πάντα.”, όπως εύστοχα παρατήρησε ο Αβραάμ Λίνκολν, Πρόεδρος των Η.Π.Α.

 

 

Φωτογραφία: dreamatico.com