Η Κάλυμνος έχει γράψει τη δική της ιστορία με τους δύτες της. Η θάλασσά της γεμάτη μυστικά, “κουβαλάει ακόμα μέσα της” τους φημισμένους σφουγγαράδες…

Αναφέρομαι στους θρυλικούς γυμνούς δύτες, που βουτούσαν σε βάθος μέχρι και 30 μέτρα, δεμένοι με μια σκανταλόπετρα (κομμάτι μάρμαρου η γρανίτη, βάρους 8-14 κιλά, το  οποίο  ήταν  δεμένο  με  σχοινί  επάνω  τους). Αυτό τους βοηθούσε να κατέβουν πιο γρήγορα στο βυθό και είχαν χρονικό περιθώριο όσο κρατούσε η αναπνοή τους να μαζέψουν όσα σφουγγάρια προλάβαιναν. Τραβώντας  συνθηματικά  το σχοινί,  οι  άντρες  της  βάρκας  τους  τραβούσαν  επάνω  μαζί  με  τη σκανταλόπετρα. 

2

Λίγο αργότερα εφαρμόστηκε μια νέα μέθοδος κατάδυσης, το σκάφανδρο ή φόρεμα, με το οποίο ο δύτης έφερε πλήρη ενδυμασία (στολή, περικεφαλαία, χάλκινο θώρακα, παπούτσια και βαρίδια στο στήθος). Έτσι, παρέμεναν στο βυθό πολύ περισσότερη ώρα, αφού μια χειροκίνητη αεραντλία με έμβολα έστελνε, μέσω ενός σωλήνα, φυσικό αέρα στην περικεφαλαία του δύτη. Το αποτέλεσμα της μακροχρόνιας αυτής παραμονής μέσα στο νερό ήταν ότι η αυξημένη πίεση στο σκάφανδρο «περνούσε» μέσα στο νωτιαίο μυελό, με αποτέλεσμα κατά την ανάδυση του δύτη να αλλάζει η αναλογία αερίων, κρατώντας στο νευρικό σύστημα περισσότερο άζωτο από όσο έπρεπε. 

diaforetiko.gr.3png

Πολλοί δύτες που βούταγαν με σκάφανδρο, οι λεγόμενοι «μηχανικοί», έμεναν ανάπηροι ή πέθαιναν. Η μέθοδος αυτή κατέγραψε χιλιάδες θανάτους και παραλύσεις (“νόσος των δυτών”), λόγω της άγνοιας των κανόνων κατάδυσης και της εκμετάλλευσης των καπετάνιων για την όλο και μεγαλύτερη παραμονή των σφουγγαράδων στο βυθό. Από το 1866 μέχρι και το 1915 καταγράφηκαν περίπου 10.000 θάνατοι σε καταδύσεις με χρήση σκάφανδρου.

Το 1920 υιοθετήθηκε ένας νέος αναπνευστικός μηχανισμός, η μέθοδος Φερνέζ, η οποία με τη χρήση μικρού αερόσακου φορεμένου στην πλάτη εξασφάλιζε στον δύτη την ομαλή ροή του αέρα. Τη δεκαετία του 1970 όλα αντικαταστάθηκαν από το σύγχρονο σύστημα του ναργιλέ, σύμφωνα με το οποίο ο δύτης φορά στολή βατραχανθρώπου και ένας αεροσυμπιεστής τού παρέχει αέρα από το σκάφος.

4

Η σπογγαλιεία έκρυβε κινδύνους και περιπέτειες για πολλά χρόνια και ήταν ένα επάγγελμα χωρίς όρους και όρια αγάπης. Ευτυχώς σήμερα έχει γίνει ασφαλέστερη με τους σύγχρονους μηχανισμούς κατάδυσης!

Αξίζει να παρακολουθήσετε το παρακάτω ντοκιμαντέρ, για να καταλάβετε βαθύτερα τα βιώματά τους από προσωπικές εμπειρίες που οι ίδιοι εξιστορούν!

Σφουγγαράδες της Καλύμνου ~ Οι δύτες του γαλάζιου from KRASOS on Vimeo.

 

Πηγές: hbo.gr, visitgreece.gr, medreha.com

Φωτογραφίες: myrtiesboutiqueapartments.gr, diaforetiko.gr, thessbomb.blogspot.com, limnosreport.gr, limnosreport.gr