Ο Γράμμος δεν είναι γνωστός μονάχα για τον εμφύλιο σπαραγμό και την Εθνική Αντίσταση. 

Στις αρχές Ιουλίου του 2012 ξεκίνησε τη λειτουργία του το Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης (ΠΕΣ), στα Λιβάδια Κοτύλης (54 χλμ. από την Καστοριά μέσω Νεστορίου). Εδώ και τρία χρόνια το ΠΕΣ δέχτηκε πάνω από 12.000 επισκέπτες, ενώ φιλοξένησε 17 επιστημονικά συνέδρια.

Σύμφωνα με την επίσημη άποψη, το Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης έχει σκοπό να καταγράψει την ιστορία και να αναδείξει τον φυσικό πλούτο της ευρύτερης περιοχής του Γράμμου. Για παράδειγμα στο ΠΕΣ φιλοξενούνται δύο μόνιμες εκθέσεις φωτογραφίας, Γράμμος: Διαδρομές στην Ιστορία και Γράμμος: Διαδρομές στη Φύση. Επίσης, στόχος είναι να ενθαρρύνει τη γνωριμία των πολιτών με τον ντόπιο λαϊκό πολιτισμό, με τη διοργάνωση συνεδρίων και ημερίδων, να διευκολύνει την πρόσβαση σε αρχειακό υλικό, με τη λειτουργία της βιβλιοθήκης του και διάφορες άλλες εκδόσεις και να προωθήσει εκπαιδευτικές δραστηριότητες, με επισκέψεις σχολείων από όλη την Ελλάδα.

Υπεύθυνος των εκδηλώσεων είναι ο Ρ. Αλβανός, Διδάκτωρ Ιστορίας-Πολιτικής Επιστήμης του ΑΠΘ. Ο τοπικός Συνεταιρισμός Γυναικών Νεστορίου κάνει εξαιρετική δουλειά και συμβάλλει, ώστε η επίσκεψη αυτή να μην είναι μόνο ένα ταξίδι στη φύση και την ιστορία, αλλά και ένα ταξίδι γεύσεων.

Υπάρχει και η άλλη άποψη που λέει ότι το Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης ήταν ακόμα ένα μεγαλόπνοο έργο, που χαρακτηρίστηκε από μεγαλομανία, σπατάλη και έλλειψη προγραμματισμού, όπως και άλλα οράματα σε αυτή τη χώρα. Πού βρίσκεται η αλήθεια;

Grammos-Pyrgos-Kotulis-Kastoria-Unique-life

Ο Γράμμος

Ο Γράμμος είναι ένα βουνό με σπάνια χλωρίδα και πανίδα. Περίπου 1000-1500 ενδημικά είδη χλωρίδας έχουν καταγραφεί στην περιοχή, με τα πιο γνωστά να είναι τα ορχεοειδή του Γράμμου, οι γνωστές ορχιδέες ή αλλιώς το σαλέπι. Στα δάση του Γράμμου απαντώνται περίπου 140 είδη ορνιθοπανίδας (χρυσαετοί, δρυοκολάπτες, μαυροκιρκινέζια κ.ά.) ενώ μόνιμη και συνήθως διακριτική είναι η παρουσία λύκων, αλεπούδων, αγριογούρουνων, αρκούδων κ.ά.

Η περιοχή φιλοξενεί μερικά από τα πιο επιβλητικά και ελκυστικά τοπία της Ελλάδας. Μια περιπλάνηση στα μονοπάτια του Γράμμου θα σας φέρει μπροστά σε έναν μικρό υγρότοπο, ένα ρέμα γεμάτο τσάι του βουνού, μια αντάρτικη σπηλιά ή ένα μνημείο για τους Έλληνες στρατιώτες που χάθηκαν εκεί. Άλλωστε, ο Γράμμος έχει μείνει στην ιστορία ως ο τόπος όπου:

  • ξεκίνησε η εμπλοκή της Ελλάδας στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο,
  • μεγαλούργησε η Εθνική Αντίσταση και
  • “μάτωσε” η χώρα από τον εμφύλιο σπαραγμό.

Grammos-Grammos village-Unique-life

Εν κατακλείδι

Όλοι έχουμε κουραστεί από τις κρατικές σπατάλες των περασμένων ετών. Όμως, ποιος θα ωφεληθεί αν το ΠΕΣ μπει στο περιθώριο;

Το καλύτερο μέρος για να σκεφτεί κανείς την απάντηση στο προηγούμενο ερώτημα είναι το ίδιο το Πάρκο Εθνικής Συμφιλίωσης, τέλη καλοκαιριού,  σούρουπο, μετά από μια κουραστική ημέρα πεζοπορίας, χαζεύοντας την οροσειρά των Αρένων, που χωρίζει την Ήπειρο από τη Δυτική Μακεδονία. Ή όταν ξαφνιάζεται από ένα ζευγάρι ζαρκαδιών, που διασχίζει το ρέμα μπροστά του. Επίσης, όταν τον “παίρνουν” οι μυρωδιές από τα εδέσματα, που ετοιμάζουν οι γυναίκες του Συνεταιρισμού και όταν συνομιλεί με αγνώστους για όλα τα είδη ζωής, που πάτησαν και πατούν αυτόν τον τόπο.

 

Φωτογραφίες: ©Στέφανος Δόδουρας