Πώς αυτές οι δύο αντικρουόμενες φαινομενικά έννοιες μπορούν να συνυπάρξουν αρμονικά;

Ζούμε σε έναν κόσμο έντονων και αντιφατικών εξελίξεων, που αναστατώνουν τις κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές συνθήκες της ύπαρξης μας. Από τη μια η παγκοσμιοποίηση, η κοινωνική διαδικασία που οδηγεί όλους τους λαούς με γρήγορους ρυθμούς, σε μία και μοναδική κοινωνία αλληλεπίδρασης, και από την άλλη η εθνική ταυτότητα, η ιδιότητα του μέλους ενός έθνους, που διαθέτει επίγνωση ότι ανήκει σε μια εθνική κοινότητα και επιθυμεί να συμμετέχει σε αυτή.

Η παγκοσμιοποίηση στοχεύει στην επιβολή του Δυτικού προτύπου ζωής στις μη Δυτικές χώρες  και συχνά συνδέεται, λανθασμένα, με την πολυπολιτισμικότητα. Έχει αυξήσει τις κοινωνικές ανισότητες στον πλανήτη, οι υποστηρικτές της, όμως, επικαλούνται την αύξηση του βιοτικού επιπέδου σε πολλές αναπτυσσόμενες, αλλά και φτωχές χώρες, όπως στην Ταϊβάν, στο Χονγκ-Κονγκ και στη Σιγκαπούρη, όπου το βιοτικό επίπεδο αυξήθηκε ταχύτατα.

Η κατανόηση της εθνικής ταυτότητας εξαρτάται άμεσα από το πώς κατανοούμε το έθνος και διαμορφώνεται, σύμφωνα με τις εκάστοτε κοινωνικές, πολιτικές και ιστορικές συνθήκες. Η καταγωγή, η γλώσσα, η θρησκεία, τα ήθη, τα έθιμα και οι παραδόσεις είναι στοιχεία για τα οποία είμαστε υπερήφανοι και προσπαθούμε να τα κρατήσουμε ζωντανά. Το Έθνος και η εθνική συνείδηση δεν πεθαίνουν τόσο εύκολα!

Αρκετοί υποστηρίζουν ότι η έλλειψη αισθήματος εθνικής ταυτότητας οφείλεται στην παγκοσμιοποίηση. Αυτό θα μπορούσε να θεωρηθεί βάσιμο επιχείρημα εάν όντως υπήρχε σοβαρό ζήτημα έλλειψης ταυτότητας. Υπάρχει όμως;

Ας σκεφτούμε κάποια παραδείγματα:

  • Η μουσική. Είτε είναι ροκ, ποπ, μέταλ κ.ά. εμείς την ακούμε επειδή μας αρέσει, παρότι δεν προέρχεται από την Ελλάδα.
  • Η λαθρομετανάστευση. Μπορούμε να κατηγορήσουμε την παγκοσμιοποίηση για το πλήθος των ανθρώπων που έρχονται στη χώρα, όταν όμως έρχονται από χώρες, που έχουν πληγεί από πολέμους, μπορούμε;
  • Οι τηλεπικοινωνίες. Διεθνής τηλεφωνία, ιντερνέτ, ειδήσεις από κάθε γωνιά της γης είναι πια καθημερινό φαινόμενο για όλους μας.

Παγκοσμιοποίηση ή εθνική ταυτότητα λοιπόν; Και γιατί όχι υπέρ και των δύο;

Κάτι που ενδεχομένως οφείλουμε να κάνουμε είναι να εξαλείψουμε τα μειονεκτήματα, να δούμε τα θετικά και να συμβάλλουμε στην καλυτέρευση του τρόπου ζωής μας. Αυτό ούτως ή άλλως δεν θέλουμε όλοι;

 

Φωτογραφία: foreignaffairs.com