«Σύντομα θα απομείνουν μόνο πέντε βασιλιάδες στον κόσμο. Ο βασιλιάς της Αγγλίας και οι ρηγάδες της τράπουλας», τάδε έφη Φαρούκ (1920-1965), ο βασιλιάς της Αιγύπτου (1937-1952), ο οποίος εκθρονίστηκε από το κίνημα του Γ.Α. Νάσσερ. Σήμερα, η ήπειρος με τις περισσότερες «ενεργές» βασιλικές αυλές είναι η Ευρώπη. Μια αντιφατική Ευρώπη που, ενώ απεγνωσμένα ψάχνει για τη δημοκρατική της ολοκλήρωση, συντηρεί το θεσμό της μοναρχίας.

Οι δώδεκα μοναρχίες είναι αυτές του Βελγίου, της Δανίας, της Ισπανίας, της Μεγάλης Βρετανίας, της Νορβηγίας, της Ολλανδίας και της Σουηδίας, ενώ υπάρχουν τα τέσσερα πριγκιπάτα/δουκάτα της Ανδόρρας, του Μονακό, του Λιχνενστάιν και του Λουξεμβούργου και το Κράτος της Πόλης του Βατικανό.  Οι, δε, έκπτωτες βασιλικές οικογένειες δεν αναγνωρίζονται πλέον από κάποια χώρα (Ελλάδα, Γαλλία, Αλβανία, Σερβία, Βουλγαρία, Ρουμανία, κ.ά.) ή οι χώρες από τις οποίες προήλθαν δεν υπάρχουν πια (Πρωσία, Βοημία, Λομβαρδία, κ.ά.)

Ο Κώστας Βάρναλης (1883-1974), έγραφε «όταν πεθαίνει βασιλιάς, μη χαίρεσαι λαουτζίκο. Μη λες πως θα ‘ν’ καλύτερος ο νυν από τον τέως. Πως θα ‘ναι το λυκόπουλο καλύτερο απ’ τον λύκο. Τότε μονάχα να χαρείς: αν θα ‘ναι ο τελευταίος». Ποιος είναι, λοιπόν, ο ρόλος και το μέλλον του συγκεκριμένου θεσμού;

Ευτυχώς, ο ρόλος των ευρωπαίων μοναρχών δεν είναι ο ίδιος με αυτόν των ομολόγων τους στις αραβικές χώρες. Είναι, επίσης, ευτυχές το γεγονός ότι η εξουσία τους δεν μοιάζει με εκείνη του παρελθόντος. Σίγουρα, σε κάποιες βασιλευόμενες δημοκρατίες, όπως της Ολλανδίας, του Βελγίου και της Ισπανίας, οι μονάρχες έχουν ακόμα κάποιες ουσιαστικές εξουσίες. Σε κάθε περίπτωση, όμως, δύο ζητήματα συναρπάζουν και προκαλούν, ταυτόχρονα.

Το παραμύθι και τα συναφή τελετουργικά είναι αυτά που κεντρίζουν το ενδιαφέρον πολλών και συντηρούν ακόμα το συγκεκριμένο θεσμό. Από την άλλη μεριά, όλες αυτές οι οικογένειες απολαμβάνουν εκτεταμένα προνόμια που, αν πριν από μερικά χρόνια θεωρούνταν υπερβολικά, στην εποχή της κοινωνικο-οικονομικής κρίσης είναι απλώς σκανδαλώδη.

Με άλλα λόγια, αν και είναι δύσκολο να υπολογιστεί η περιουσία τους λόγω της μυστικότητας των πόρων και της πολυπλοκότητας των επενδύσεων τους, σύμφωνα με επίσημα στοιχεία οι οικογένειες του Μεγάλου Δούκα στο Λουξεμβούργο (€10 δις), των OrangeNassau (Ολλανδία, €9 δις) και των Windsor (Μεγάλη Βρετανία, €8 δις) είναι από τις πιο πλούσιες της Ευρώπης. Τώρα, σκεφτείτε πόσοι άνθρωποι παρακολούθησαν την κηδεία της Diana, πόσοι ενημερώνονταν καθημερινά σχετικά με την έλευση του «βασιλικού» μωρού της Μεγάλης Βρετανίας, πόσοι επισκέπτονται το Άμστερνταμ κάθε χρόνο για την καθιερωμένη πλέον γιορτή της βασίλισσας, και πόσοι ενδιαφέρονταν για τις ερωτικές περιπέτειες του πρώην, πια, βασιλιά της Ισπανίας.

Οι μοναρχίες δε φαίνεται να αντιμετωπίζουν άμεσο κίνδυνο εξαφάνισης. Και αυτό γιατί το πρώτο ζήτημα, το παραμύθι δηλαδή, εξακολουθεί να έχει ισχυρή κοινωνική βάση, να φέρνει «τουριστικό» και «τηλεοπτικό» χρήμα και, κατά κάποιον τρόπο, να συντηρεί την έννοια της ιστορικής συνέχειας για τους εν λόγω λαούς. Ο Φαρούκ, προς το παρόν, διαψεύδεται.

 

Φωτογραφία: Danish Royal Collections / Via kongehuset.dk