Οι αρχαίοι Έλληνες είχαν σημειώσει αξιόλογη πρόοδο στο χώρο της Μηχανικής και της Τεχνολογίας. Τα επιτεύγματά τους από το 3.000 π.Χ. έως το 1.100 μ. Χ. μας αφήνουν άφωνους και επιβεβαιώνουν το γεγονός ότι η σημερινή τεχνολογική εξέλιξη δεν οφείλεται αποκλειστικά και μόνο στη βιομηχανική επανάσταση. Οι αρχαίοι Έλληνες έβαλαν κι εδώ τα θεμέλια.

Η ελληνική θάλασσα φύλαξε στα σπλάχνα της μια μοναδική μαρτυρία, που αφορά την ικανότητα των προγόνων μας να κατασκευάζουν εκλεπτυσμένους αστρονομικούς μηχανισμούς με γρανάζια, των οποίων μοναδικό δείγμα έως το 1983 ήταν ο υπολογιστής των Αντικυθήρων. 

Το παράξενο αυτό τεχνούργημα αναγνωρίζεται τώρα ως αστρονομικό ή ημερολογιακό υπολογιστικό μηχάνημα, που έχει σε μια πολύ περίπλοκη διάταξη πάνω από τριάντα διαφορετικά γρανάζια-τροχούς.  Αποτελεί μία απόδειξη όλων όσων γνωρίζαμε ως τώρα μόνο από διάφορα κείμενα ή άλλες λογοτεχνικές πηγές και δεν αποκλείεται να προκαλέσει μια αναθεώρηση των δοξασιών μας για την εκλειπούσα τεχνολογία της αρχαιότητας.

Μετά τη σύγχρονη τεχνική ανάλυση, στην οποία υποβλήθηκε, προέκυψε το συμπέρασμα ότι ο υπολογιστής των Αντικυθήρων μπορεί να θεωρηθεί ως ημερολογιακό υπολογιστικό μηχάνημα του Ήλιου και της Σελήνης, που πιθανότατα κατασκευάστηκε γύρω στο 87 π.Χ. Ενδεχομένως να κατασκευάστηκε από μηχανικό, που είχε σχέση με τη σχολή του Ποσειδώνιου στη νήσο Ρόδο και βρέθηκε στο ναυάγιο πλοίου, που κατευθυνόταν για τη Ρώμη, περίπου την εποχή που ο Κικέρων επισκέφτηκε την εν λόγω σχολή το 78 π.Χ. 

Το σχέδιο του μηχανισμού μοιάζει ν’ ακολουθεί ακριβώς την παράδοση, που είχε ξεκινήσει ο Αρχιμήδης στην κατασκευή των πλανηταρίων. Η παράδοση αυτή συνεχίστηκε στη σχολή της Ρόδου, μεταδόθηκε στο Ισλάμ, όπου κατασκευάστηκαν παρόμοια μηχανήματα με οδοντωτούς τροχούς και εν τέλει άνθησε στον ευρωπαϊκό Μεσαίωνα με την παράδοση των μεγάλων αστρονομικών ρολογιών και συναφών μηχανικών οργάνων, που υπήρξαν ζωτικά για τη μεταγενέστερη επιστημονική και βιομηχανική επανάσταση.

 

Πηγές:

Χ. Λάζος, Ο Υπολογιστής των Αντικυθήρων, εκδ. Αίολος, Αθήνα, 1994, 7η έκδοση

Derek de solla price, Gears from the Greeks: The Antikythera Mechanism-A Calendar Computer fron ca. 80 B.C

Φωτογραφίες: namuseum.gr, theancientwebgreece.wordpress.com