Ο Φεμινισμός Στον Κινηματογράφο: 5 Ταινίες Για Την Πορεία Της Γυναικείας Χειραφέτησης

Κάποιοι υποστηρίζουν ότι ο κινηματογράφος είναι μια αντανάκλαση της πραγματικής ζωής. Αν είναι πράγματι έτσι, τότε αυτό σημαίνει ότι αναπαράγει και όλα τα κοινωνικά στερεότυπα;

Στον τομέα της αναπαράστασης των φύλων, ο κινηματογράφος αρχικά είχε αναδείξει τη γυναικεία παρουσία είτε ως στερεοτυπική αναπαράσταση (γυναίκα-σύζυγος-μητέρα), είτε ως ηδονοβλεπτικό αντικείμενο για άντρα θεατή, ενώ τις δεκαετίες του 1960 και 1970, αρχίζουν να εισέρχονται στον κινηματογράφο γυναικείες φιγούρες, που ξεφεύγουν από αυτό το δίπολο, σαφώς επηρεασμένες από το φεμινιστικό κίνημα.

Ακολουθούν οι χαρακτηριστικότερες ταινίες για την πορεία της γυναικείας χειραφέτησης μέσα από τον κινηματογράφο:

Ο Γαλάζιος Άγγελος (Der blaue engel / The blue angel), (1930), Josef von Sternberg

Πρώτη στη λίστα βρίσκεται η ταινία “Γαλάζιος Άγγελος”, όπου η Marlene Dietrich ενσαρκώνει τη Λόλα-Λόλα, την πρώτη femme fatale στην ιστορία του κινηματογράφου. Πλανόδια τραγουδίστρια σε καμπαρέ θα γοητεύσει τον αυστηρό καθηγητή Immanuel Rath (Emil Jannings), ο οποίος θα την ερωτευτεί τόσο σφοδρά, ώστε θα παρατήσει όλη του τη ζωή.

Στέλλα (1955), Μιχάλης Κακογιάννης

stella-unique-life

Η “Στέλλα” είναι μια ταινία που δεν χρειάζεται συστάσεις. Η Μελίνα Μερκούρη, υποδύεται μια γυναίκα ελεύθερη, που ενώ ενέχει στοιχεία μιας femme fatale, αποτελεί πρότυπο για τη γυναικεία απελευθέρωση, καθώς απεχθάνεται αυτό που όλες οι υπόλοιπες γυναίκες αναζητούν: τον γάμο και όλες τις κοινωνικές συμβάσεις που τον συνοδεύουν.

Η Τιμή Της Αγάπης (1984), Τόνια Μαρκετάκη

uniquelife

Βασισμένη στη νουβέλα του Κωνσταντίνου Θεοτόκη “Η τιμή και το χρήμα”, η ταινία της Μαρκετάκη μιλάει με όρους γνώριμους για την ελληνική πραγματικότητα: τη βιομηχανική επανάσταση και αστικοποίηση, τον θεσμό της προίκας, την περιθωριοποίηση των γυναικών. Η ιστορία ακολουθεί την εργάτρια, που ερωτεύεται έναν ανώτερης κοινωνικής τάξης νέο. Θα αψηφήσει τις κοινωνικές συμβάσεις και θα τον ακολουθήσει, ανακαλύπτοντας ότι το χρήμα είναι πάνω από την αγάπη.

Chocolat (2000),  Lasse Hallström

Το “Chocolat”, παρότι mainstream ταινία, με διάσημο cast, κατάφερε να αγαπηθεί ως μια ιστορία σύγχρονης χειραφέτησης: μια αντισυμβατική γυναίκα και η εξάχρονη κόρη της μετακομίζουν σε μια επαρχιακή συντηρητική πόλη της Γαλλίας, όπου ανοίγουν μια σοκολατερί, προκαλώντας τα ήθη των κατοίκων της πόλης.

Τη μέρα που έγινα γυναίκα (The Day I Became a Woman/Roozi ke zan shodam), (2002), Marzieh Meshkini

Ο Ιρανικός κινηματογράφος έχει δώσει αρκετές ενδιαφέρουσες ταινίες, που αφορούν τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι γυναίκες στον αραβικό κόσμο. Ανάμεσά τους θα ξεχωρίζαμε τη συγκεκριμένη ταινία, καθώς εξιστορεί 3 σπονδυλωτές ιστορίες γυναικών σε διαφορετικές ηλικίες: μιας εννιάχρονης, μιας παντρεμένης και μιας ηλικιωμένης γυναίκας, οι οποίες προσπαθούν να διαχειριστούν και να σπάσουν τα όρια της ελευθερίας τους.

 

 

Πηγές: Οπτικές και άλλες απολαύσεις, Laura Mulvey, Εκδόσεις Παπαζήση, 2004 fylopedia.uoa.gr

Φωτογραφίες: kathimerini.gr,  google.gr, naftemporiki.gr