Νοσταλγία: Το Παρελθόν Βοηθά Ή Δυσκολεύει Το Παρόν;

“Η νοσταλγία είναι μια λίμα που αφαιρεί τις κοφτερές άκρες από τις παλιές καλές μέρες.”

Doug Larson, 1926-, Αμερικανός αρθρογράφος

Η νοσταλγία είναι μια ανθρώπινη ιδιότητα, που δύσκολα ορίζεται. Δεν μπορείς να την ονομάσεις μόνο συναίσθημα, πνευματική κατάσταση ή βοηθητικό μηχανισμό. Και είναι δύσκολο να την ορίσεις, γιατί ενέχει όλα τα παραπάνω. Γιατί, ενώ είναι μια διαδικασία ανακάλεσης αναμνήσεων, άρα πνευματική κατάσταση, μεγαλύτερη σημασία έχουν τα συναισθήματα, τα οποία συνοδεύουν αυτές τις αναμνήσεις. Γι’ αυτό και το ρήμα, που χρησιμοποιούμε όταν αναφερόμαστε σε αυτήν είναι “νιώθω”.

Συνήθως η νοσταλγία δεν είναι απλά μια αναπόληση, που κάνουμε σε στιγμές χαλάρωσης. Τη νιώθουμε σε αντιδιαστολή με τις δυσκολίες που βιώνουμε στο παρόν και γι’ αυτό μπορεί να είναι ένας χρήσιμος μηχανισμός αποβολής αρνητικών συναισθημάτων. Ταυτόχρονα, μπορεί να γίνει και ένας μηχανισμός, που δημιουργεί μεγαλύτερη ένταση στα ήδη αρνητικά συναισθήματα.

Αποβάλλοντας τα αρνητικά συναισθήματα

Ως μηχανισμός αποβολής αρνητικών συναισθημάτων η νοσταλγία μας βοηθάει να ξαναβιώσουμε τα θετικά συναισθήματα, που αναβλύζουν από τις αναμνήσεις, τις οποίες ανακαλούμε. Μέσα από αυτήν υπενθυμίζουμε στον εαυτό μας αυτά για τα οποία αξίζει να ζούμε, να δημιουργούμε και να υπομένουμε μια άσχημη εμπειρία. Ταυτόχρονα, “αποσυμφορίζουμε” τον οργανισμό μας από την αρνητικότητα που τον έχει κατακλύσει και δίνουμε χώρο για μια θετικότερη και πιο αισιόδοξη στάση απέναντι στα προβλήματα.

Οι κίνδυνοι της εξιδανίκευσης του παρελθόντος

Φυσικά, δεν πρέπει να παραγνωρίσουμε το γεγονός ότι οι αναμνήσεις μας δεν είναι ένας αντικατοπτρισμός της πραγματικότητας, αλλά μια εξιδανικευμένη εκδοχή τους. Όπως έχει πεί και η ηθοποιός Bette Davis “Νοσταλγία είναι να αναπολείς την ευχαρίστηση χωρίς να ξαναζείς τον πόνο”.

 Αυτή η εξιδανίκευση, παρότι είναι πολύ χρήσιμη για να κρατάμε μόνο θετικά βιώματα, προχωρώντας τη ζωή μας ενέχει έναν κίνδυνο. Όταν αυτή συγκρίνεται με το προβληματικό παρόν, μπορεί να μας αφήσει ακόμα πιο απογοητευμένους, εντείνοντας τα αρνητικά αισθήματα που βιώνουμε.

Δεν χρειάζεται να αποτάξουμε τον μηχανισμό της νοσταλγίας, όμως, είναι σημαντικό να μην αφήνουμε το μελαγχολικό αίσθημα που τη συνοδεύει να μας καταβάλλει. Αντί να προσκολληθούμε στο παρελθόν, ας σκεφτόμαστε τις νοσταλγικές αναμνήσεις ως έναν φάρο, που φωτίζει τον δρόμο μας στο παρόν και το μέλλον…

 

Φωτογραφία: pbs.org, wall-pix.net