Μετά από έρευνες πολλών δεκαετιών, ο Nicolaus Copernicus (1473-1543) δημοσιεύει το De Revolutionibus Orbium Celestium (Περί Της Περιστροφής Των Ουράνιων Σφαιρών). Στο δυσνόητο αυτό βιβλίο, όπου ενσωματώνονται πάνω από 1.000 χρόνια αστρονομικών παρατηρήσεων, διατυπώνεται με σαφήνεια η θέση του σχετικά με το μοντέλο του σύμπαντος.

Ο γεννημένος στο σημερινό Τόρουν της ΠολωνίαςΚοπέρνικος υποστήριζε ότι ο Ήλιος είναι το κέντρο του σύμπαντος και η Γη, όπως οι υπόλοιποι πλανήτες, περιστρέφεται γύρω από αυτόν. Η συνεισφορά του Κοπέρνικου έγκειται αφενός στη μεταπήδηση από το γεωκεντρικό στο ηλιοκεντρικό σύστημα, ανατρέποντας την τότε κοινώς αποδέκτη εικόνα του σύμπαντος και αφετέρου στο ότι το έργο του διαφοροποίησε τη σχέση ανάμεσα στη Θεολογία και την Επιστήμη.

Η μετακίνηση της Γης από το κέντρο του σύμπαντος υπονόμευσε τα θεμέλια της ιεραρχικής δομής του αριστοτελικού κόσμου. Το 1616 η Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία απαγόρεψε το έργο του και τον κήρυξε αιρετικό. Εντούτοις, πρώτος ο Κοπέρνικος προσπάθησε να πείσει τους ανθρώπους για την αλήθεια μιας κατάστασης (ότι η γη κινείται), η οποία έρχεται σε αντίθεση με τις αισθήσεις τους (ότι ο ήλιος κινείται). 

Happy-540th-birthday-Copernicus-2

Το έργο του άνοιξε το δρόμο για τους αστρονόμους της επόμενης γενιάς (Κέπλερ, Γαλιλαίος, Νεύτων, κ.ά.) και ήταν ο προάγγελος της Επιστημονικής Επανάστασης του 17ου αιώνα, που με τη σειρά της προκάλεσε το πνευματικό κίνημα του Διαφωτισμού στα τέλη του 17ου και στις αρχές του 18ου αιώνα.

Το 1496 ο Κοπέρνικος πήγε στην Ιταλία για να γίνει κληρικός. Έμεινε, όμως, στην Ιστορία ως αναγεννησιακός αστρονόμος. Ο Άλμπερτ Αϊνστάιν (1879-1955) είχε κάποτε δηλώσει ότι το έργο του Κοπέρνικου συνέβαλλε «στην απελευθέρωση τον ανθρώπινου πνεύματος από τις αλυσίδες του κληρικισμού […]  και δια μέσου τόσο της επιστημονικής εργασίας όσο και του μεγαλείου της προσωπικότητάς του, δίδαξε τον άνθρωπο να είναι ταπεινός».

Ο Κοπέρνικος υπηρέτησε και τον Θεό με την ίδια ειλικρίνεια και αφοσίωση. Ο ίδιος στο κάτω μέρος μιας προσωπογραφίας του, απευθυνόμενος στον Χριστό, έγραψε «δεν τολμώ να ζητήσω τη χάρη που δόθηκε στον Παύλο, ούτε την αγαθότητα με την οποία συγχώρεσες τον Πέτρο, ζητώ μονάχα τη συγχώρηση που έδωσες στον ληστή».