Η αλήθεια είναι ότι δεν το γνωρίζουν πολλοί. Όσοι το έχουν ακούσει κάνουν το λάθος να το συγκρίνουν με αυτό της Πάτρας ή της Ξάνθης. Εκείνοι όμως, που έχουν παραβρεθεί έστω και μια φορά στην Κοζάνη, μιλούν για ένα λαογραφικό –παρά φαντασμαγορικό– καρναβάλι.

Είναι ιδιαίτερα τα χαρακτηριστικά της κοζανίτικης αποκριάς. Για 12 ημέρες, από την Τσικνοπέμπτη, που φέτος είναι στις 12 Φεβρουαρίου έως την Καθαρά Δευτέρα που φέτος είναι στις 23 Φεβρουαρίου, κυριαρχούν η εξάλειψη του καθημερινού καθωσπρεπισμού και το ξεχωριστό –και πολλές φορές αυτοσαρκαστικό– χιούμορ της περιοχής.

Από διάφορες γωνιές της πόλης ακούγονται οι ήχοι των χάλκινων πνευστών και τα παραδοσιακά αποκριάτικα τραγούδια με τη χρήση του τοπικού ιδιώματος. Αξιοσημείωτη είναι, επίσης, η ευρύτατη συμμετοχή των κατοίκων της πόλης αλλά και των επισκεπτών. Δεν υπάρχουν ακριβές στολές, περίτεχνα άρματα ή κόστος συμμετοχής στην παρέλαση που γίνεται την Κυριακή της Μεγάλης Αποκριάς.

Το βράδυ της Μεγάλης Αποκριάς ανάβουν στις διάφορες γειτονιές της πόλης οι Φανοί, βωμοί της αποκριάτικης φωτιάς. Τα παραδοσιακά εδέσματα, κυρίως τα γνωστά “κιχιά” και το κόκκινο κρασί βρίσκονται εν αφθονία και δωρεάν. 

apokries-kozanis.gr

Όσο προχωράει η νύχτα, όλο και πιο πολλοί συμμετέχουν στο χορό. Τα “χάλκινα” κατά διαστήματα σταματούν και τότε τα τραγούδια αλλάζουν. Ο κορυφαίος του χορού αρχίζει το τραγούδι και ανάμεσα στα λόγια παρεμβάλλονται κάποιες φράσεις ή το επιφώνημα “μπρε-μπρε-μπρε”, σα να συνομιλεί με τους υπόλοιπους, οι οποίοι επαναλαμβάνουν τα λόγια του.

Είναι αρκετοί αυτοί που βλέπουν τη σύνδεση με την αρχαιότητα. Φαναί λέγονταν κάποιες τελετές με αναμμένους πυρσούς, που γίνονταν προς τιμή του Διονύσου, ενώ ο τρόπος που λέγονται τα τοπικά τραγούδια θυμίζει το διθύραμβο, από τον οποίο εξελίχτηκε αργότερα το αρχαίο δράμα, η τραγωδία και η κωμωδία.

cretalive.grΥπάρχουν, λοιπόν, τραγούδια της αγάπης, της κλεφτουριάς, σκωπτικά που διακωμωδούν τα γηρατειά, τη σπατάλη, τη συζυγική ζωή, κ.α. Ο κακός χαμός, όμως, γίνεται με τα “νοικουκυρίσια” που έχουν πιπεράτο περιεχόμενο και ανεξέλεγκτη αθυροστομία!!!

Όμως, αυτές τις ημέρες “όλα σ’χωρνιούνται” σύμφωνα με τους Κοζανίτες, αφού με την Καθαρά Δευτέρα αρχίζει η Μεγάλη Σαρακοστή και η πορεία της Ορθοδοξίας προς το Πάσχα.

 

 

Φωτογραφίες: acadimostravel.gr, apokries-kozanis.gr, cretalive.gr