Θα ήταν πλάνη αν υποστήριζε κανείς ότι η περίοδος, δυσχερειών και κοινωνικοοικονομικών αλλαγών, που διανύουμε ή αλλιώς η τετριμμένη λέξη «κρίση», αφήνει ανέγγιχτη την πραγματικότητά μας. Μέσα σε αυτή τη λέξη, όμως, ενυπάρχει η αρχή του τέλους και η μετάβαση σε κάτι καινούργιο. Γιατί, πρέπει να προσδίδουμε πάντα χαρακτήρα αρνητικό σε μια έκρυθμη κατάσταση, όταν μπορεί να προκύψουν ακόμα και θετικά αποτελέσματα;

Όπως αναφέρει ο Τζον Φιτζέραλντ Κένεντι (J. F. Kennedy), «οι Κινέζοι, χρησιμοποιούν δύο σύμβολα για τη λέξη «κρίση». Το ένα σύμβολο αντιπροσωπεύει τον κίνδυνο, ενώ το άλλο την ευκαιρία.» Η λύση τις περισσότερες φορές, δεν έρχεται ως από μηχανής θεός, αλλά βρίσκεται σε εμάς τους ίδιους. Η κατάσταση αυτή για κάποιους στάθηκε έναυσμα για αναθεώρηση των προτεραιοτήτων, έκφραση της δημιουργικότητας, αναζήτηση νέων πρακτικών και γιατί όχι, ευκαιρία για οικονομική ανέλιξη.

Η απώλεια ή η παραίτηση από την εργασία οδήγησε ανθρώπους, χρόνια δέσμιους σε επαγγέλματα δυσλειτουργικά, να επιχειρήσουν δικά τους ανοίγματα. Η αλλαγή επαγγέλματος αποδείχθηκε συχνά κερδοφόρα και δημιουργική. Παραδείγματα αντλούμε από την καθημερινότητα, όπως και στις περιπτώσεις start-up επιχειρήσεων με βασικό στοιχείο την καινοτομία, το στόχο για γρήγορη ανάπτυξη και την προώθηση ενός προϊόντος ή υπηρεσίας, βασιζόμενα στη ζήτηση της διαφορετικότητας τους. Τέτοια περίπτωση είναι η εταιρεία Workable, που ξεκίνησε από την Αθήνα, κατέχοντας πλέον έδρες σε Λονδίνο, Νέα Υόρκη και Βοστώνη, πέραν των προσδοκιών των ιδρυτών της.

Από την άλλη, η πεποίθηση ότι η περίοδος κρίσης είναι απαγορευτική για νέα εγχειρήματα, αφήνει περιθώρια στους πιο τολμηρούς, να τα επιδιώξουν, επωφελούμενοι από τη χαμηλότερη ανταγωνιστικότητα. Ενώ, έξυπνες επιλογές ή ακόμα και λίγο ρίσκο στην απόκτηση επενδύσεων με χαμηλή αξία, μπορεί να έχει θετικό αντίκτυπο, αν η αξία τους ανέβει.

Παράλληλα, η ύφεση οδήγησε στη στροφή προς την επαρχία και την εγκατάλειψη των αστικών κέντρων. Μέσα από αυτή την κίνηση ενισχύθηκε η τοπική οικονομία, με τις γεωργικές, κτηνοτροφικές ή βιολογικές ασχολίες, όπως και με την ανάπτυξη  αγροτουριστικών μονάδων. Η ζωή έγινε πιο απλή, αλλά και περισσότερο αυτάρκης.

Πέραν όμως της εσωτερικής μετανάστευσης, η εξωτερική μετανάστευση αποτελεί κίνηση-κλειδί. Άνθρωποι με πτυχία ή χωρίς, φεύγουν για ανεύρεση εργασίας ή σπουδών με καλύτερους όρους, βελτιώνοντας την ποιότητα ζωής και πραγματοποιώντας τα οράματά τους, όπως αντίστοιχα είχε συμβεί στις αρχές του 20ου αιώνα και μεταπολεμικά. Η ιστορία, αποδεικνύει ότι οι περίοδοι κρίσης, ακολουθούνται από την αφύπνιση και την κινητοποίηση των πληθυσμών.

Ωστόσο, για να διασχιστεί το ποτάμι, που φαντάζει αγεφύρωτο, χρειάζονται 5 βασικά στοιχεία:

  • πρωτότυπη αντίληψη και δράση
  • αντικειμενικότητα στην εκτίμηση των αναγκών και των εφοδίων
  • καλή γνώση των κανόνων, ώστε να τους προσαρμόζεις στα μέτρα σου
  • διορατικότητα της χειρότερης έκβασης και
  • η ρήση «amor fati», δηλαδή «να αγαπάς τη μοίρα σου» αποδεχόμενος ότι οι αντιξοότητες αποτελούν αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής.

Εξάλλου, όπως εύστοχα τοποθετήθηκε ο Τσακ Παλάνιουκ (C.  Palahniuk),  συγγραφέας του βιβλίου “Fight Club” και της ομώνυμης ταινίας του Ντέιβιντ Φίντσερ (D. Fincher), «Μόνο αφού έχουμε χάσει τα πάντα, είμαστε ικανοί να κάνουμε τα πάντα».

 

 

Φωτογραφία: businesshi-lite.co.za