Η Λήμνος είναι μυστήριο μέρος, γιατί δημιουργεί ανάμικτα συναισθήματα. Κάθε βήμα είναι και μια καινούργια ανακάλυψη, με τόπους ποικιλόμορφους, που σε καλούν να επιστρέψεις στο νησί.

Η φυσική χωροταξία των ελληνικών νησιωτικών περιοχών δημιούργησε ποικίλα περιβαλλοντικά, κοινωνικά και πολιτιστικά σύνολα που συνέβαλαν, με τη σειρά τους, στη διαμόρφωση ορισμένων χαρακτηριστικών τοπίων.

Στην περίπτωση της Λήμνου, η οποία με το διάταγμα ΔΠΑ/10081 (ΦΕΚ 1278, 20.10.2000) έχει χαρακτηριστεί ολόκληρη ως νήσος ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, ξεχωρίζουν:

  • τα ηφαιστιογενή εδάφη,
  • οι χαμηλοί λόφοι,
  • τα βοσκοτόπια,
  • οι φρυγανότοποι,
  • οι αμμοθίνες και
  • οι βιότοποι με την τεράστια οικολογική σημασία.

Επιπλέον, εντυπωσιάζει η μακρότατη ανθρώπινη παρουσία στον χώρο, με τα σημαντικά αρχαιολογικά κατάλοιπά της, τα ιστορικά αξιοθέατα, τα θρησκευτικά μνημεία, τους παραδοσιακούς οικισμούς και τα τοπικά προϊόντα.

Το σύγχρονο ανθρώπινο αποτύπωμα

Ας δούμε όμως ποια είναι και η εικόνα του αποτυπώματος, που δημιουργεί η σύγχρονη κοινωνία μας. Τα παραδείγματα είναι πολλά και μιλούν από μόνα τους:

  • Στο Πλατύ και στον Αγ. Ιωάννη, τα πρώτα σημάδια της άναρχης οικιστικής ανάπτυξης και του εργολαβικού τουρισμού, που ευδοκιμεί στο νησί τα τελευταία χρόνια, έχουν αρχίσει να γίνονται ορατά, προσφέροντας γρήγορο κέρδος αλλά προσβάλλοντας συχνά κάθε μέτρο.
  • Στην Ηφαιστεία, την εξαιρετική θέα έρχεται να συμπληρώσει το λεηλατημένο ξενοδοχειακό συγκρότημα στην περιοχή των Καβειρίων.
  • Ο κάμπος της Φυσίνης ερημώνει, αφού ελάχιστοι κάτοικοι ασχολούνται ακόμα με τη γεωργία.
  • Ενδιαφέρον παρουσιάζει το απολιθωμένο δάσος στις περιοχές του Βάρους, Ρουσσοπουλίου και Φακού, που όμως στερείται ενός θεσμικού πλαισίου για τη διαφύλαξη και ανάδειξή του, όπως ακριβώς συμβαίνει με το απολιθωμένο δάσος στο Σίγρι της Λέσβου.
  • Οι λίμνες Αλυκή και Χορταρόλιμνη έχουν μια φυσική ομορφιά, που παραμένει άγνωστη σε πολλούς και όμως αρκετές φορές γίνεται λόγος για υπεράντληση, μόλυνση με αγροχημικά, λαθροαλιεία και απόθεση αδρανών υλικών.
  • Στον Ρωμέικο γιαλό, οι νεοκλασικές κατοικίες του 19ου αιώνα προσπαθούν να δημιουργήσουν μια ατμόσφαιρα εποχής belle époque, που καταστρέφεται από την όχληση και επικρατούσα θέαση του αυτοκινήτου, αλλά και από την υπερ-εκμετάλλευση του δημόσιου χώρου.

Αναγνωρίσιμες νησιωτικές περιοχές

Είναι κοινώς αποδεκτό ότι σχεδόν καθ’ όλη τη διάρκεια του 20ου αιώνα πολλές νησιωτικές περιοχές της χώρας περιήλθαν σε οικονομική και κοινωνική κρίση, γεγονός που δημιούργησε ένα στερητικό σύνδρομο ανάπτυξης, που δικαιολογεί ως ένα βαθμό την έντονη επιθυμία για αλλαγή. Αλλαγή, όμως, χωρίς σχέδιο και μέτρο, προκαλεί θλίψη και απορία γιατί άλλαξε τόσο αβασάνιστα η μοναδική φυσιογνωμία ορισμένων τοπίων.

Εντούτοις, τα τελευταία χρόνια παρατηρείται η αρχή μιας μεταστροφής, με την υιοθέτηση κάποιων ήπιων μορφών ανάπτυξης, που συμβάλλουν στην προστασία του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου, ενώ παράλληλα ενισχύουν το εισόδημα των κατοίκων στις, αναγνωρίσιμες πλέον, περιοχές-προορισμούς. Για παράδειγμα:

  • Η Σίκινος και η Σίφνος προωθούν συστηματικά το γεγονός πως έχουν ενταχθεί στο ευρωπαϊκό Δίκτυο Natura 2000.
  • Η Αλόννησος ξεχωρίζει για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο της.
  • Η Κάρπαθος τείνει να γίνει οικο-τουριστικός προορισμός.
  • Η Κίμωλος προβάλλει τα εντυπωσιακά της πετρώματα.
  • η Φολέγανδρος προωθεί την ανόθευτη τοπική αρχιτεκτονική της.
  • Η Ανάφη είναι γνωστή για τον περιπατητικό τουρισμό.

Είναι μυστήριο μέρος η Λήμνος, γιατί δημιουργεί ανάμικτα συναισθήματα. Εδώ, κάθε βήμα είναι και μια καινούργια ανακάλυψη, με τόπους ποικιλόμορφους, που σε καλούν να επιστρέψεις στο νησί. Όμως, η έντονη ισορροπία ανθρώπου και φύσης, που αποτυπώνεται στα τοπία αυτά, αρχίζει σιγά σιγά να αλλοιώνεται…

 

Φωτογραφία: star.gr