Καλλιτεχνική Δημιουργία Και Χάος

Jackson Pollock, Francis Bacon, Marcel Duchamp, όλοι τους εκτίμησαν την καλλιτεχνική πλευρά του χάους…

Η θεωρία του χάους αναφέρεται κυρίως στην αλλαγή παλιών πεποιθήσεων και τη δημιουργία νέων καταστάσεων. Μα, υπό μία έννοια, αυτό δεν κάνει και η τέχνη;

Χαοτική… ζωγραφική

Τα πρώτα έργα του Marcel Duchamp (1887-1968) σήμερα χαρακτηρίζονται ως μετα-ιμπρεσιονιστικά. Τότε, σκοπό είχαν να αποδομήσουν ορισμένες καθολικά αποδεκτές “λογικές”. Το πιο γνωστό έργο του είναι το Μεγάλο Γυαλί, μια κατασκευή με τζάμια, σύρματα, μόλυβδο, κόλλα, κ.ά. Όταν το Μεγάλο Γυαλί ράγισε, ο Duchamp δεν το επιδιόρθωσε, αλλά παρατήρησε πώς “η τύχη συμπλήρωσε όσα εκείνος δεν είχε κάνει”.

Το 1947, ο Αμερικανός ζωγράφος Jackson Pollock (1912-1956) περπάτησε πάνω σε έναν καμβά, κρατώντας ένα κουτί γεμάτο τρύπες, το οποίο είχε πρωτύτερα γεμίσει με χρώματα. Έτσι, δημιουργήθηκε το action painting. Στον πίνακα του Pollock το σημαντικό δεν είναι το τελικό αποτέλεσμα, αλλά ο τρόπος δημιουργίας, που βασίστηκε σε πολλές στιγμιαίες και εντελώς τυχαίες δράσεις. 

Francis-Bacon-Unique-life

Francis Bacon

Ο Βρετανός ζωγράφος Francis Bacon (1909-1992) πίστευε ότι το αποτέλεσμα, που σου δίνει το ακαθόριστο και το αναπόφευκτο, είναι πολύ καλύτερο από οτιδήποτε μπορεί να σου δώσει ένας συνειδητός χειρισμός. Μήπως, σε γενικές γραμμές, το ίδιο δεν μπορούμε να πούμε και για τη ζωή;

Μουσική και φωτογραφία

Ο Αμερικανός συνθέτης John Cage (1912-1992) συνδέθηκε με την ιδέα της Αλεατορικής Μουσικής (Aleatory Music), όνομα που προήρθε από το λατινικό alea, που σημαίνει κύβος ή ζάρι. Η μουσική αυτή τάση επιτρέπει στον συνθέτη να εισάγει στοιχεία τυχαία ή απρόβλεπτα στη σύνθεση, στην εκτέλεση ή και στα δύο. Οι συμπατριώτες του, George Brecht και Jackson McLow, διερευνούν περαιτέρω τις δυνατότητες του ακαθόριστου, των τυχαίων ακουστικών και οπτικών στιγμών στην υλοποίηση μιας παρτιτούρας. 

O Βρετανός φωτογράφος Andy Goldsworthy (1959-) χρησιμοποιεί στοιχεία της φύσης (π.χ. χιόνι, φύλλα, ξυλαράκια, κλπ.) για να δημιουργήσει τα έργα του, τα οποία ονομάζει Land Art. Κατόπιν, αφήνει τη φύση να τα ξαναπάρει πίσω. Σύμφωνα με τον ίδιο, σκοπός του είναι να παρατηρήσει τις επαναλαμβανόμενες, τυχαίες και απρόβλεπτες φυσικές διαδικασίες (την αλλαγή, την κίνηση, τη δημιουργία, την αποσύνθεση, κ.ά.) και να μάθει από αυτές. 

Andy-Goldsworthy-Unique-life

Andy Goldsworthy

Το χάος και η πραγματική έννοια του “γνώθι σ’ αυτόν”

Πολλοί καλλιτέχνες αφουγκράζονται με έναν υπερβατικό τρόπο τις διεργασίες, που συντελούνται στη ψυχή των ανθρώπων. Ορισμένα έργα τους, μάλιστα, περιγράφουν την εξέλιξη της ανθρωπότητας. Αλλά, μήπως η τέχνη δεν είναι ο προπομπός της αλλαγής;

Με τη θεωρία του χάους, η τάξη δεν απαξιώνεται. Το χάος είναι η συμπληρωματική όψη του κόσμου. Ενός κόσμου που δεσπόζουσα νοοτροπία είναι αυτή του ελέγχου…

 

Φωτογραφίες: jpdubs.hautetfort.com, ctvnews.ca