Οι Υπεύθυνοι Της ΑΜΚΕ “ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ” Μας Μιλούν Για Το Παιχνίδι Σήμερα

Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μια αλλαγή στον τρόπο που παίζουν τα παιδιά. Η Ελίντα Καλπογιάννη, Παιδιατρική Εργοθεραπεύτρια κι Επιστημονικά Υπεύθυνη της ΑΜΚΕ “ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ” και ο Κωνσταντίνος Φύσσας, Ψυχοθεραπευτής και Υπεύθυνος προγραμμάτων, μας απαντούν σε μερικές σημαντικές ερωτήσεις για το παιχνίδι, σε μια εποχή όπου οι παιδικές χαρές μοιάζουν να ερημώνουν.

Έχει μειωθεί το παιδικό παιχνίδι; Αν ναι, ποιες είναι οι συνέπειες αυτής της πραγματικότητας;

Παρά την ευρέως αναγνωρισμένη σημασία του παιχνιδιού, τα τελευταία χρόνια έχει παρατηρηθεί μια σημαντική μείωση του χρόνου που παίζουν τα παιδιά, καθώς και μια ποιοτική αλλαγή του παιχνιδιού τους. Το ελεύθερο, αδόμητο, αυτοκατευθυνόμενο παιχνίδι των παιδιών και ιδιαίτερα το παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους έχει περιοριστεί δραστικά. Η μείωση αυτή έχει συσχετιστεί με τους παρακάτω παράγοντες:

  • Έλλειψη χρόνου για παιχνίδι,
  • Έλλειψη χώρων παιχνιδιού  
  • Δυσλειτουργικές αντιλήψεις για το παιχνίδι, καθώς πολλές φορές  αυτό θεωρείται χαμένος χρόνος.

Ο περιορισμός του παιχνιδιού έχει αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη, την υγεία και την κοινωνικότητα των παιδιών. Αυξανόμενα προβλήματα στην παιδική ηλικία, όπως η παχυσαρκία, τα ελλείμματα προσοχής, οι δυσκολίες συμπεριφοράς, η κατάθλιψη και το άγχος, έχουν συνδεθεί με τη μείωση διάφορων τύπων παιχνιδιού.

Επίσης, ο ποσοτικός και ποιοτικός περιορισμός του παιχνιδιού έχει συνέπειες στη συνοχή της τοπικής κοινότητας, καθώς παλιότερα το ότι τα παιδιά έπαιζαν στον δρόμο δημιουργούσε μια ευκαιρία για τους ενήλικες να γνωριστούν μεταξύ τους και να δημιουργήσουν ένα άτυπο δίκτυο συνεργασίας και υποστήριξης.

Τι είδους παιχνίδια παίζουν οι τελευταίες γενιές;

Στο “ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ” γνωρίζουμε πως τα παιδιά έχουν την έμφυτη  δυνατότητα να αναπτύξουν το παιχνίδι τους, εφόσον όμως τους δίνονται οι ευκαιρίες και ο χρόνος να το κάνουν. Οι σύγχρονες συνθήκες ζωής έχουν διαφοροποιήσει το περιβάλλον και τις καθημερινές συνήθειες της οικογένειας, έχοντας παράλληλα διαφοροποιήσει και το παιχνίδι των παιδιών από το παρελθόν.

Τα παιδιά, πλέον, περνούν πολύ χρόνο σε εσωτερικούς χώρους, παρακολουθώντας τηλεόραση και χρησιμοποιώντας άλλες ηλεκτρονικές συσκευές, όπως tablets και smpartphones. Το εκπαιδευτικό σύστημα είναι πλέον πολύ απαιτητικό για τα παιδιά από πολύ μικρές ηλικίες, ενώ οι προγραμματισμένες από τους γονείς εξωσχολικές δραστηριότητες έχουν πολλαπλασιαστεί. Μπορεί τέτοιου είδους δραστηριότητες, να ωφελούν το παιδί ως προς συγκεκριμένες δεξιότητες, αλλά δεν αποτελούν ελεύθερο παιχνίδι.

Επιπλέον, οι χώροι για ελεύθερο παιχνίδι είναι πολύ περιορισμένοι, καθώς οι παλαιότεροι άτυποι χώροι του παιχνιδιού έχουν πλέον καταργηθεί εξαιτίας της αδηφάγου οικιστικής επέκτασης. Ενδεικτικά αναφέρουμε την έρευνα του Μοss (2012, UK National Trust) σύμφωνα με την οποία η ακτίνα ελεύθερης κίνησης των παιδιών γύρω από το σπίτι έχει μειωθεί κατά 90% από το 1970 έως σήμερα.

Ευτυχώς υπάρχουν ακόμα παιδικές χαρές και πάρκα, στα οποία μπορούν να παίζουν τα παιδιά, όμως συχνά είναι βρώμικα ή κακοσυντηρημένα και όχι πάντα σχεδιασμένα με τρόπο που να ενισχύουν το ενεργητικό και δημιουργικό παιχνίδι των παιδιών. 

Θα πρέπει, επιπρόσθετα, να δοθεί ιδιαίτερη έμφαση στο χαρακτηριστικό των σύγχρονων γονιών, που φαίνεται να δυσκολεύονται, να αφήνουν τα παιδιά τους, να παίρνουν ρίσκα μέσα από το παιχνίδι και να δοκιμάζουν αποτυχίες.

Όλα τα παραπάνω συμβάλλουν στο να είναι τα παιχνίδια των παιδιών συχνά στατικά, σε εσωτερικούς χώρους και με επίκεντρο πολλές φορές κάποια οθόνη.  Αυτό, όμως, δεν σημαίνει πως το παιχνίδι σε εξωτερικούς χώρους, το κοινωνικό παιχνίδι και το παιχνίδι φαντασίας είναι λιγότερο σημαντικό για τα σημερινά παιδιά!

Υπάρχουν απαγορευμένα παιχνίδια; Τι χρειάζεται να προσέξουν οι γονείς;     

Στο άκουσμα της λέξης “απαγόρευση” μπορεί κανείς να σκεφτεί ότι πολύ συχνά γίνεται λόγος για δαιμονοποίηση ορισμένων παιχνιδιών, όπως τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Η θέση μας είναι ότι στα πλαίσια μίας ψηφιακής εποχής τα παιδιά αναπόφευκτα θα έρθουν σε επαφή και με τα ηλεκτρονικά παιχνίδια. Είναι, όμως, σημαντικό η ενασχόλησή τους αυτή να μην είναι εις βάρος του ελεύθερου παιχνιδιού και της κοινωνικοποίησης των παιδιών. Επίσης, είναι απαραίτητο οι γονείς να επιλέγουν ηλεκτρονικά παιχνίδια κατάλληλα για την ηλικία του παιδιού, διότι αρκετά δημοφιλή παιχνίδια έχουν ακατάλληλο περιεχόμενο για μικρές ηλικίες.

Ποιος είναι ο χρόνος που πρέπει ένα παιδί να αφιερώνει στο παιχνίδι, χωρίς να ξεπερνάει τα όρια;

Η Αμερικανική εταιρία παιδιάτρων και η UNICEF συστήνουν τουλάχιστον μια ώρα ελεύθερου ενεργητικού-κινητικού παιχνιδιού κάθε μέρα. Βέβαια, αν μπορεί και περισσότερο, ακόμα καλύτερα!

Προτείνετέ μας μερικά παιχνίδια, τα οποία θεωρείτε ότι βοηθούν στις δεξιότητες των παιδιών

Είναι σημαντικό οι γονείς να παρέχουν ευκαιρίες στα παιδιά τους, ώστε να αναπτύξουν το παιχνίδι τους. Οι ευκαιρίες αυτές μπορεί να αφορούν από το παιχνίδι στη φύση, όπως π.χ. το παιχνίδι με το χώμα ή το σκαρφάλωμα στα δέντρα, έως παιχνίδια προσποίησης, χρησιμοποιώντας καθημερινά αντικείμενα στο σπίτι, όπως π.χ. να παίξουμε κομμωτήριο ή να φτιάξουμε μια κρυψώνα κάτω από το τραπέζι της τραπεζαρίας.

Η ανάπτυξη του παιχνιδιού των παιδιών έχει να κάνει με τη φαντασία και τη δημιουργικότητα κι όχι με την αγορά ακριβών και πολυδιαφημισμένων παιχνιδιών. Ο προστατευμένος χρόνος για παιχνίδι, καθώς και η αναζήτηση χώρου εντός και εκτός σπιτιού ώστε το παιδί να παίξει ελεύθερα, μπορεί να είναι πολύ βοηθητικά. Όμως, ίσως ακόμη πιο βοηθητική  είναι η θετική διάθεση του γονιού απέναντι στο παιχνίδι.

Η ΑΜΚΕ “ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ” τι στοχεύει μέσα από την παρουσία της και πώς το επιτυγχάνει αυτό;

Στόχος του “ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ” είναι να ευαισθητοποιήσει και να ενημερώσει τους γονείς, τους παιδαγωγούς, αλλά και την ευρύτερη κοινότητα για την αξία του παιχνιδιού, αλλά και να προσφέρει λύσεις και ιδέες για την υποστήριξη του παιχνιδιού των παιδιών.

Με χρηματοδότηση από το Ίδρυμα “Σταύρος Νιάρχος” το “ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ” υλοποιεί το  πρωτοποριακό πρόγραμμα προαγωγής του παιχνιδιού “Η δύναμη του παιχνιδιού” για παιδιά προσχολικής ηλικίας, μέσα από την ευαισθητοποίηση και την ενημέρωση των γονέων, των παιδαγωγών και των φορέων της κοινότητας. Το πρόγραμμα υλοποιήθηκε στους Δήμου Αθηναίων, Καλλιθέας και Χολαργού-Παπάγου, την περασμένη χρονιά.  Το 2016 θα υλοποιηθεί σε δέκα δήμους της Αττικής και σε δέκα μεγάλες πόλεις της Ελλάδας.

Παράλληλα το “ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ” συμμετέχει  στην πρωτοβουλία “Σχολεία ανοιχτά στη γειτονιά, ανοιχτά στην κοινωνία”, της Αντιδημαρχίας για το Παιδί, του Δήμου Αθηναίων, με το  Πρόγραμμα “ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ στην αυλή”. Το πρόγραμμα υλοποιείται σε Δημοτικά σχολεία του Δήμου Αθηναίων. Οι γονείς παρακολουθούν μια ομιλία για την προαγωγή του παιχνιδιού και τα παιδιά παίζουν με “ελεύθερα” υλικά στην αυλή του σχολείου. Σκοπός του προγράμματος είναι η ευαισθητοποίηση των γονέων και των παιδαγωγών γύρω από την αξία του ελεύθερου παιχνιδιού και η ενίσχυση της πεποίθησης, πως το παιχνίδι χρειάζεται απλά και καθημερινά υλικά, χρόνο και χώρο. Βέβαια οι δράσεις αυτές αποτελούν και μια πολύ χαρούμενη εμπειρία παιχνιδιού στην αυλή του σχολείου, για τα παιδιά που συμμετέχουν!

Ακόμα, το “ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ” είναι μέλος του Ευρωπαϊκού Δικτύου “Yes,we can” και μέλος του οργανισμού “Anti-bullying Αlliance”, που ασχολείται με την πρόληψη και την αντιμετώπιση του εκφοβισμού.  Έχει εκπονήσει και έχει υλοποιήσει ένα πρωτοποριακό πρόγραμμα για την ευαισθητοποίηση και την εκπαίδευση των οδηγών και των συνοδών των σχολικών λεωφορείων σε θέματα σχολικού εκφοβισμού. Tέλος, αξίζει να ειπωθεί ότι με πρωτοβουλία του “ΠΑΙΖΟΝΤΑΣ” δημιουργήθηκε το ελληνικό σκέλος του Ιnternational Play Association.

Μέσα από τις δράσεις μας, λοιπόν, στοχεύουμε στην προαγωγή του παιχνιδιού και στην κοινωνική ένταξη όλων των παιδιών, συμπεριλαμβανομένων των παιδιών με ειδικές ανάγκες. Στο πλαίσιο αυτό, δραστηριοποιούμαστε στην ευαισθητοποίηση γονέων και παιδαγωγών και γύρω από θέματα εκφοβισμού, που αφορούν παιδιά με ιδιαιτερότητες στο πλαίσιο του σχολείου.

Ας δίνουμε, λοιπόν, ευκαιρίες παιχνιδιού στα παιδιά και ας μην ξεχνάμε, ότι το παιχνίδι δεν έχει ηλικία!

 

Επικοινωνία:

Επίσημη ιστοσελίδα: www.paizontas.gr , info@paizontas.gr

Facebook: www.facebook.com/paizontas

 

 

Φωτογραφία: parent4success.com