Ο αμερικάνος φιλόσοφος, George Santayana, στο έργο του η Αίσθηση της Ομορφιάς, είχε υποστηρίξει ότι: «Δεν κρίνεις ένα δειλινό, μόνο το νιώθεις και το χαίρεσαι». Οι περισσότεροι άνθρωποι αν έμπαιναν σε διαδικασία να κρίνουν ένα ηλιοβασίλεμα, θα το χαρακτήριζαν ως κάτι όμορφο. Η ομορφιά της φύσης γίνεται αντιληπτή από τους ανθρώπους, γιατί οι ίδιοι αποτελούν μέρος της.

Πόσες διαφορετικές απόψεις θα διατυπώνονταν, αν αντί για ένα φυσικό ηλιοβασίλεμα, παρατηρούσαμε ένα έργο τέχνης που αναπαριστά ένα ηλιοβασίλεμα; Το 1885, ο Claude Monet, γάλλος ιμπρεσιονιστής ζωγράφος, απεικόνισε στον καμβά του τα χρώματα, που είχε αφήσει ο ήλιος, καθώς χανόταν πίσω από το βράχο Aval στην Νορμανδία. Παρόλο που στις μέρες μας ο Monet θεωρείται ένας από τους σημαντικότερους ζωγράφους, οι σύγχρονοί του, τόσο οι κριτικοί όσο και το κοινό, επιτέθηκαν με δριμύτητα στα έργα του.

Υπάρχει, άρα, αντικειμενική ομορφιά πέρα από τη φύση; Ή το κάθε τι που θέτουμε υπό την κρίση μας, το θεωρούμε όμορφο ή άσχημο, ψευδές ή αληθές, καλό ή κακό, δίκαιο ή άδικο με γνώμονα προσωπικές αξίες και πεποιθήσεις;

Η υποκειμενική κρίση βασίζεται στην προσωπική οπτική ενός ατόμου. Το ίδιο, όμως, το άτομο αποτελεί μέρος ενός ευρύτερου συνόλου, μιας κοινωνίας που αναπτύσσεται μέσα σε ένα δεδομένο χώρο και χρόνο. Τα άτομα της εκάστοτε κοινωνίας συνδιαμορφώνουν κάποιες κοινές αντιλήψεις, ενώ κάθε άτομο επηρεάζεται από τις αντιλήψεις της κοινωνίας του.  Έτσι, κάθε κοινωνία οργανώνει τη συλλογική οπτική της και παρουσιάζει την “αντικειμενική πραγματικότητά” της.

Ακόμα και αν ένα άτομο απορρίπτει τα πρότυπα της κοινωνίας του και διαμορφώνει διαφορετικά πρότυπα, βάσει της προσωπικής του κρίσης, δεν παύει να χρησιμοποιεί ως σημεία αναφοράς τις κοινωνικές αντιλήψεις και την αντικειμενική κριτική.

Όμως, αυτό δεν σημαίνει ότι η “αντικειμενική πραγματικότητα” της κοινωνίας είναι ένας απαράβατος νόμος. Ακριβώς επειδή η κοινωνία απαρτίζεται από άτομα,  ένας νέος τρόπος σκέψης, μια καινούρια και ανατρεπτική ιδέα εισάγεται συχνά από μεμονωμένους ανθρώπους ή ομάδες ανθρώπων, που συνεισφέρουν με διαφορετικές οπτικές, ώστε να μεταλλάσσεται κάθε φορά η εκάστοτε κοινωνική “πραγματικότητα”.

Δεν πρέπει, λοιπόν, κανείς να παγιδεύεται στις “αντικειμενικές” αντιλήψεις, που επιβάλλονται από την κοινωνία στην οποία ζει, από το τι θεωρείται όμορφο ή το πώς ορίζεται η ευτυχία και η προσωπική εξέλιξη.   

 

 

 Φωτογραφία: huffingtonpost.com