Ο Χίλων (600-520 π.Χ.) έλεγε «να αγαπάς την αλήθεια», η οποία εκφράζεται «με πολύ απλά λόγια» συμπλήρωνε ο Αισχύλος (525-456 π.Χ.). Κι όμως, στην αρχαιότητα πίστευαν μεν στο δωδεκάθεο, αλλά ο Ηρόδοτος (484-425 π.Χ.) αναφέρεται σε βωμούς προς τω αγνώστω θεώ.

 «Εγώ ειμί η οδός και η αλήθεια και η ζωή» κήρυττε ο Ιησούς, αλλά ο Θωμάς ζήτησε να δει τις πληγές στα χέρια του. Σε έναν κόσμο τόσο ελαττωματικό, όσο και ο ίδιος ο άνθρωπος, δεν μπορεί να υπάρξει απόλυτη αλήθεια πάνω σε οποιοδήποτε θέμα. Η γνώση μπορεί να βοηθήσει, καθώς η παρατήρηση και το πείραμα οδηγούν στη βεβαιότητα, αλλά πολλές φορές η βεβαιότητα για την αλήθεια είναι αστήριχτη.

Για τον Oscar Wilde (1854-1900) τα πάντα ήταν «πιθανά, ως και αυτή η αλήθεια», ενώ το γεγονός ότι «η αλήθεια είναι ζήτημα απόψεως» έβρισκε σύμφωνο τον Στρατή Μυριβήλη (1892-1969). Πράγματι, την αλήθεια την προσεγγίζουμε μέσω των αισθήσεων, αφού με τις αισθήσεις αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο γύρω μας.

Για ορισμένους, η έννοια του όρου σημαίνει έξω από τη λήθη. Για κάποιους άλλους, η εννοιολογική σημασία της λέξης είναι το μη λανθασμένο (από το στερητικό α- και τη λέξη λάθος). Σε κάθε περίπτωση, η αλήθεια είναι αυτό που βιώνουμε, η πραγματικότητα ενός γεγονότος.

Παρ’ όλα αυτά, είναι πολύ πιθανό πολλοί άνθρωποι να περιγράψουν με διαφορετικό τρόπο ένα γεγονός. Ίσως, αυτό να οδήγησε τη μεγάλη Ουκρανή αποκρυφίστρια Helena Blavatsky (1831-1891), να αναφερθεί σε μία παρατήρηση του Λόρδου Βύρων (1788-1824) ότι «η αλήθεια είναι ένα πετράδι που βρίσκεται σε μεγάλα βάθη,  ενώ στην επιφάνεια τούτου του κόσμου όλα τα πράγματα ζυγίζονται πάνω στη λαθεμένη ζυγαριά της συνήθειας».

Όλοι αναζητούμε την αλήθεια και όλοι λίγο-πολύ λέμε μικρά ή μεγάλα ψέματα. Τελικά, σπανίζει η αλήθεια; Τι είναι αυτό που ψάχνουμε στην πραγματικότητα; Κι αν μας πούνε την αλήθεια, εμείς είμαστε έτοιμοι να τη δεχτούμε ή θα είναι τόσο ανελέητη, που δεν θα θέλουμε να την πιστέψουμε;

Στην ουσία, στις κοινωνικές μας σχέσεις δεν αποζητάμε την αλήθεια. Ψάχνουμε για την ειλικρίνεια, την αξιοπιστία, τη σαφήνεια και την εμπιστοσύνη. Ο νομπελίστας Γάλλος συγγραφέας Albert Camus (1913-1960) στην αλήθεια αναφερόταν όταν έλεγε ότι όταν ζει κανείς χωρίς ψέματα τότε είναι πραγματικά ελεύθερος.

Με βάση τα παραπάνω χαρίσματα διαμορφώνονται και οι ανάλογοι κώδικες συμπεριφοράς και επικοινωνίας. Άλλωστε, ο δικός μας νομπελίστας Οδυσσέας Ελύτης (1911-1996) είχε πει κάποτε πως «την αλήθεια την φτιάχνει κανείς, ακριβώς όπως φτιάχνει και το ψέμα».

 

 

Φωτογραφία: gavoweb.com