Οι Ιταλοί συνηθίζουν να λένε «dolce far niente (είναι γλυκό να μην κάνεις τίποτα)» και οι Έλληνες συμπληρώνουν πως «άμα ήταν καλή η δουλειά, θα δούλευαν και οι δεσποτάδες».

Οι παροιμίες είναι απόσταγμα γνώσης και σοφίας. Βγαίνουν μέσα από τα βιώματα ενός λαού και γι’ αυτό οι περισσότερες, αν όχι όλες, μοιάζουν να έχουν φτιαχτεί κατά παραγγελία για συγκεκριμένες καταστάσεις και περιστάσεις.

Σε γενικές γραμμές, τα κοινά πρότυπα και οι αξίες κάθε λαού αποτυπώνονται στον παροιμιακό λόγο. Έτσι, πολλές παροιμίες συναντώνται με διάφορες παραλλαγές σε αρκετές χώρες ανά τον κόσμο.

«Το μήλο κάτω απ’ τη μηλιά θα πέσει» είναι, ίσως, μια από τις γνωστότερες ελληνικές παροιμίες. «Like father, like son» και «tale padre, tale figlio» λένε οι Βρετανοί και οι Ιταλοί, αντίστοιχα. Η συγκεκριμένη παροιμία έχει, επίσης, αλβανικές, γαλλικές, γερμανικές, ισλανδικές, ολλανδικές, ουγγρικές, ρουμάνικες ρώσικες και σκανδιναβικές παραλλαγές.

«Οι πολλές μαμές το παιδί το βγάζουν ή κουτσό ή γκαβό» λέει μια παροιμία με παραλλαγές από την αρχαιότητα, το Βυζάντιο αλλά και με βαλκανικά παράλληλα. Οι παροιμίες «ο τσιγκούνης χάνει πολλά κι ο τεμπέλης πάει μακριά» και «άδειο σακί δεν στέκεται ορθό» συναντώνται με παραλλαγές στον ευρύτερο βαλκανικό χώρο.

Την αλεπού («όσα δεν φτάνει η αλεπού τα κάνει κρεμαστάρια») και τη γάτα («η γάτα δεν μπόρεσε να φτάσει τον παστουρμά και είπε “σήμερα είναι Παρασκευή”») χρησιμοποιούν οι Έλληνες και οι Τούρκοι, αντίστοιχα, όταν αναφέρονται σε ανθρώπους, που ότι δεν καταφέρνουν, παριστάνουν ότι δεν το θέλουν.

 «Ώσπου να σκεφτεί ο λογικός, ο τρελός έδωσε μια και πέρασε το ποτάμι» μια παροιμία με, μεταξύ άλλων, αμερικανικές dont swap horses in the middle of the stream») και αφρικάνικες dont insult the mother alligator until after you have crossed the river») παραλλαγές.

Την, θρησκευτικού περιεχομένου, παροιμία «μικρός άγιος δοξολογιά δεν έχει» μπορεί να την ακούσουμε από Βρετανούς the saint who works no miracles has few pilgrims»), Γάλλους comme on connaît ses saints, on les honore»), Ιταλούς non credere al santo finché non ha fatto il miracolo») και Ισπανούς a santo que no me agrada, ni padrenuestro ni nada»).

 «Άμα γεράσει ο λύκος, τον κοροϊδεύουν τα σκυλιά», «ρωτούν τον άρρωστο αν θέλει την υγειά του», «άπλωσε τα πόδια σου όσο φτάνει το πάπλωμα», «στο γομάρι και χρυσό σαμάρι να του βάλεις, πάλι γομάρι είναι» και «κάθε πρόβατο από το ποδαράκι του κρέμεται» είναι μερικές παροιμίες διαδεδομένες από τη Δυτική Ευρώπη έως τους Άραβες.

Η λίστα, με κοινές παροιμίες διαφόρων χωρών, είναι πολύ μεγάλη. Οι παροιμίες αυτές εκφράζουν, με τρόπο αλληγορικό, αλήθειες της ζωής, που είναι παντού κοινές. Το ζητούμενο είναι αν μαθαίνουμε από αυτά τα χρήσιμα διδάγματα ή αν τα θυμόμαστε εκ των υστερών.

 

 

Πηγές:

Bausinger, H., (2009), Ο λαϊκός πολιτισμός στον κόσμο της τεχνολογίας, Πατάκης, Αθήνα, Ελλάδα.

Mieder, W., (2008) Proverbs speak louder than words, Peter Lang, NY, USA.

Δουλαβέρας, Α., (2010), Νεοελληνικός παροιμιακός λόγος, Σταμούλης, Αθήνα, Ελλάδα.

Καπλάνογλου, Γ. και Καπλάνογλου, Μ., (2012), Παροιμίες της Κοζάνης, Καπλάνογλου-Καπλάνογλου Αθήνα, Ελλάδα.

 Μερακλής, Μ., (2003), Παροιμίες ελληνικές και άλλων βαλκανικών λαών, Πατάκης, Αθήνα, Ελλάδα.

Φράγκας, Γ., (2015), Ελληνικές παροιμίες με αντίστοιχες στα αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, γερμανικά και ισπανικά, Σαΐτα, Αθήνα, Ελλάδα.

Φωτογραφία: en.wikipedia.org  (John William Godward “The quiet pet”)