Ρατσισμός: Η αντίληψη ότι όλοι οι άνθρωποι δεν είναι ίσοι μεταξύ τους, αλλά διαχωρίζονται σε ανώτερους και κατώτερους, διακρινόμενοι από το χρώμα του δέρματος, την εθνικότητα, τη θρησκεία κλπ. Ο πιο συνηθισμένος ρατσισμός είναι ο φυλετικός.*

DSC_0109

DSC_0065 2

Ριζγκάρ Καντίρ. Ετών 52. Πρώην πολιτικός μηχανικός και νυν διερμηνέας. 

Σαρό Καντίρ. Ετών 20. Δευτεροετής φοιτητής στο Πανεπιστήμιο του  Πειραιά, διερμηνέας, αθλητής και ερασιτέχνης ηθοποιός.

 

Πατέρας και γιος. Γεννημένοι και οι δύο την ίδια ημερομηνία. Καταγωγή από το Κουρδιστάν του Ιράκ. Πρόσφυγες. Διαμένουν στην Ελλάδα νόμιμα και μόνιμα τα τελευταία 18 χρόνια της ζωής τους. 

Κύριε Ριζγκάρ, ήρθατε στην Ελλάδα το Μάρτιο του 1996. Αυτός ήταν ο προορισμός σας; Επιλέξατε αυτή τη χώρα;

Όχι. Δεν περίμενα ποτέ, δεν είχα καν φανταστεί ότι θα ερχόμουν στην Ελλάδα για να ζήσω. Όταν φύγαμε κρυφά (εγώ και κάποιοι άλλοι) από τη χώρα μου, σε περίοδο πολέμου, με το καθεστώς του Σαντάμ, αλλά και στη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου, που υπήρχε τότε στο Κουρδιστάν, ο πρώτος μας προορισμός ήταν η Τουρκία. Εκεί καθίσαμε για τρεις μήνες περίπου, κλεισμένοι σε ένα σπίτι όλη μέρα, ζώντας μέσα στον φόβο και την αγωνία μήπως μας πιάσουν. Προσέχαμε ακόμη και την ανάσα μας για να μην ακουστούμε, την μπουκιά από το λιγοστό μας φαγητό.

Ασκήθηκε προσωπικά σ’ εσάς σωματική βία ή κάποιου είδους λεκτική απειλή εκείνα τα δύσκολα χρόνια;

Λεκτικές απειλές ναι, πολλές, σωματική βία, σ’ εμένα προσωπικά όχι. Όμως, σε κάποιους άλλους από την ομάδα που είχαμε φύγει μαζί από τη χώρα μας, ναι. Τους απειλούσαν και τους χτυπούσαν μπροστά μας για παραδειγματισμό, ενώ μας αφαίρεσαν όλα μας τα χρήματα.

Όταν ήρθατε στην Ελλάδα πώς ήταν τα πράγματα;

Ήταν πάρα πολύ δύσκολα στην αρχή. Μέναμε στους δρόμους, χωρίς λεφτά και τροφή. Περνούσαν άνθρωποι, που είτε μας χλεύαζαν και μας περιφρονούσαν, είτε μας βοηθούσαν, δίνοντάς μας χρήματα ή κάποιο είδος φαγητού.

Πότε φέρατε την οικογένειά σας στην Ελλάδα και πώς ήσασταν τότε;

Όταν έφυγα από τη χώρα μου, άφησα τη γυναίκα μου και το παιδί μου, που τότε ήταν έξι μηνών περίπου. Όταν ήρθαν εδώ ο γιος μου ήταν ήδη δυόμιση ετών. Όμως, είχα καταφέρει με τη διαδικασία του πολιτικού ασύλου και τη βοήθεια κάποιων Ελλήνων φίλων, να σταθώ στα πόδια μου, να βρω δουλειά και να μπορέσω να στηρίξω την οικογένειά μου. Ομολογώ ότι ήταν πολύ δύσκολα στην αρχή, αλλά η αξιοπρέπεια που διατηρούσαμε μέσα μας, καθώς και η ελπίδα για κάτι καλύτερο, μας βοήθησαν να ξεπεράσουμε κάθε εμπόδιο.

Αισθάνεστε `Ελληνας ή Ιρακινός;

Δεν υπάρχει κάποια προτεραιότητα, νιώθω και τα δύο.  Άλλωστε δεν ξεχνιέται η ρίζα. Απλώς θεωρώ ότι μετά από τόσα χρόνια παραμονής μου στην Ελλάδα έχω συνηθίσει περισσότερο εδώ. Όταν επισκέπτομαι τη χώρα μου νιώθω διαφορετικά. Βλέπω τους συγγενείς και τους φίλους μου μετά από χρόνια και είναι τόσο αλλαγμένοι. Την πρώτη φορά που πήγα στο Ιράκ ήταν μετά από 13 χρόνια και τώρα έχω να πάω από το 2012. Μου λείπει η χώρα μου, αλλά δεν ξέρω αν θα ήθελα να γυρίσω εκεί…

Θυμάστε κάποιο περιστατικό ρατσισμού που σας έκανε να αισθανθείτε άσχημα;

Περιστατικά υπάρχουν πολλά… Ένα που θυμάμαι έντονα ήταν όταν βρισκόμουν με το γιο μου στο λεωφορείο. Εκείνος τότε ήταν πολύ μικρός. Τον έβαλα να καθίσει σε μια θέση και πήγα να χτυπήσω το εισιτήριό μου. Ήρθε ένας κύριος και απαιτούσε να καθίσει στη θέση του γιου μου, ενώ υπήρχαν ένα σωρό κενές. Προσπάθησα να του εξηγήσω ότι αυτό που έκανε δεν ήταν σωστό, κυρίως για το παιδί μου, που άκουγε και έβλεπε. Όχι μόνο δεν σταμάτησε να απαιτεί τη συγκεκριμένη θέση, αλλά άρχισε να φωνάζει, προσβάλλοντάς μας για την καταγωγή μας, λέγοντας ότι δεν έχουμε καμία δουλειά στη χώρα του. Ευτυχώς, όμως, υπήρχαν γύρω μας και άλλοι άνθρωποι, που του έδωσαν άδικο, τον προέτρεψαν να ησυχάσει και στο τέλος μια κυρία τον έβαλε να καθίσει μπροστά, σε μια άλλη θέση.

Μετά από χρόνια παραμονής σας εδώ, θεωρείτε ότι οι `Ελληνες είναι γενικά ρατσιστές;

Όχι, δεν θεωρώ κάτι τέτοιο. Υπάρχουν μεμονωμένα φαινόμενα ρατσισμού και ξενοφοβίας, τα οποία όμως έχουν αυξηθεί επικίνδυνα τα τελευταία χρόνια. Όπως εγώ είμαι στη χώρα τους, έτσι και κάποιος Έλληνας βρίσκεται σε κάποια άλλη χώρα…

Υπάρχει κάτι που φοβάστε;

Υπάρχει άνθρωπος που δεν φοβάται κάτι; Ωστόσο, εκείνος ο φόβος που υπήρχε μέσα μας τα παλιά χρόνια, ο φόβος του πρόσφυγα και το μέλλον για τη ζωή του, όχι, δεν υπάρχει πια, κι αυτό είναι πολύ σημαντικό.

Σαρό, όταν ήρθες στην Ελλάδα ήσουν 2,5 χρονών. `Εχεις κάποιες αμυδρές αναμνήσεις ή κάποια έντονα συναισθήματα, που ίσως τα θυμάσαι ακόμη;

Θυμάμαι ότι μέναμε αρχικά σε ένα camp, γεμάτο λάσπες και αρουραίους. Μας πείραζε πολύ, αλλά αναγκαστικά το συνηθίσαμε. Θυμάμαι, όμως, το γέλιο και την αγάπη της οικογένειάς μου κι έτσι- παρά τις άσχημες συνθήκες διαβίωσης- δεν είχα νιώσει ιδιαίτερα φόβο, στεναχώρια, ούτε άκουγα γκρίνια γύρω μου. Μάλλον φρόντισαν οι γονείς μου γι αυτό.

Πήρες την ελληνική υπηκοότητα πριν πέντε χρόνια. Πώς αισθάνεσαι που «μοιράζεσαι» για κάποιο διάστημα ανάμεσα σε δύο χώρες;

Νιώθω ότι αλλάζει η προσωπικότητα μου όταν πάω στο Ιράκ και επιστρέφω από εκεί. Σαν να έχω δύο εαυτούς. Μερικές φορές νιώθω παγιδευμένος και στους δύο,  δύο πρότυπα ζωής, δύο συμπεριφορές, κουλτούρες και πολιτισμούς… Τις νιώθω και τις δύο ισάξια πατρίδες μου, αλλά λίγο περισσότερο την πατρίδα που διαμένω. Δηλαδή τώρα έχω την Ελλάδα ενώ όταν φεύγω το καλοκαίρι, μετά από λίγο διάστημα προσαρμογής, το Ιράκ.  Από τη μία είναι κάπως δύσκολο, από την άλλη, όμως, η κάθε εμπειρία έχει την ομορφιά της.

Όταν συστήνεσαι για πρώτη φορά σε κάποιον με το όνομά σου “Σαρό”, αντιμετωπίζεις κάποιο πρόβλημα;

Το μόνο “πρόβλημα” που αντιμετωπίζω είναι ότι πρέπει να εξηγώ κάθε φορά από πού είμαι και να λέω περιληπτικά την ιστορία μου και πώς ήρθα εδώ. Κατά τα άλλα, όχι, δεν αντιμετωπίζω κανένα πρόβλημα.

Σε έχει προσβάλει κάποιος ή σε έχει απορρίψει μόλις έμαθε ότι είσαι από το Ιράκ;

Να με προσβάλλει όχι, να με σνομπάρει ναι. Όχι, όμως, κάτι το ιδιαίτερο.  Στο δημοτικό, ως μικρά παιδιά, πειράζαμε το ένα το άλλο. Κι εγώ το έκανα. Εκεί που ένιωθα λίγο διαφορετικός  ήταν όταν ήμουν στην έκτη δημοτικού κι εγώ είχα μούσια! Έπρεπε, λοιπόν, να ξυρίζομαι κρυφά για να μη δείχνω μεγαλύτερος! Στο γυμνάσιο και το λύκειο, όπου ήμουν σε ένα σχολείο με τους περισσότερους μαθητές μετανάστες δεν είχαμε κανένα πρόβλημα. Ίσα–ίσα που ήμουν ο «διάσημος» της παρέας, αφού με φώναζαν «ο τρελός Ιρακινός». Δεν είχε όμως κανένα ίχνος ρατσισμού ή ξενοφοβίας όλο αυτό.

Βρίσκεις μεγάλες διαφορές στα παιδιά της ηλικίας σου εδώ στην Ελλάδα με εκείνα στη χώρα σου;

Δεν θα έλεγα ότι υπάρχουν μεγάλες διαφορές. Συμπεριφερόμαστε περίπου το ίδιο. Απλά ένα αγόρι στο Ιράκ γύρω στα είκοσι είναι σε μια ηλικία που μπορεί να παντρευτεί κι ένα κορίτσι γύρω στα δεκαεπτά είναι έτοιμο να κάνει οικογένεια.

Θεωρείς ότι το μέλλον σου είναι εδώ, στην Ελλάδα;

Θεωρώ ότι το μέλλον μου είναι όπου με βγάλουν τα όνειρά μου. Η Ελλάδα, όμως, είναι η χώρα που με δέχτηκε και με φιλοξένησε και ένα κομμάτι μου θα της ανήκει πάντα.

Ριζγκάρ και Σαρό. Μισοί Έλληνες και μισοί Κούρδοι. Ένας πατέρας κι ένας γιος. Δυο άνθρωποι με προσωπικότητα, αξιοπρέπεια, όνειρα και ελπίδες. Εκείνοι… όπως κι εμείς.

 

* Wikipedia