Πρόσφατα, κατά τη διάρκεια παιδικής γιορτής, ένας γονιός επέπληξε τα παιδιά, φωνάζοντας: «Δεν γελάμε τώρα», όταν κάποια στιγμή άρχισαν να γελούν. Αυτή η αντίδραση δεν είναι παράξενη, αφού το γέλιο θεωρείται ότι στερείται σοβαρότητας και ουσίας.

‘Ομως όπως είναι αποδεκτό, το γέλιο είναι συνδετικός κρίκος μεταξύ ατόμων και ομάδων, καθιστώντας το χιούμορ σημαντική  κοινωνική δεξιότητα. Αυτός είναι και ο λόγος που το γέλιο δεν είναι δημοφιλές ως αντικείμενο επιστημονικής έρευνας, αφού το να προξενήσεις γέλιο σε συνθήκες εργαστηρίου δεν είναι εύκολη υπόθεση.

Έτσι, η φράση «Πώς να αποκτήσω χιούμορ» είναι από τις πρώτες προτεινόμενες όταν πληκτρολογήσει κάποιος τη λέξη «χιούμορ» στο Google. Αυτό σημαίνει ότι ψάχνουμε τρόπο να προκαλέσουμε γέλιο. Και εκεί αρχίζουν τα δύσκολα…  Γιατί το χιούμορ, αν και καθολικά αποδεκτός όρος, έχει αποδειχθεί εξαιρετικά δύσκολος να μεταφραστεί, αλλά ακόμη και να οριστεί.

Στην Ελλάδα αναφερόμαστε σε πνευματώδη άνθρωπο, συνδέοντας το χιούμορ με το «πνεύμα», δηλαδή με τις γνώσεις, τα βιώματα και τον τρόπο σκέψης. Είναι λογικό, λοιπόν, να υπάρχουν τόσοι πολλοί διαφορετικοί τρόποι να προξενήσουμε γέλιο: ανέκδοτα, αυτοσαρκασμός, γκάφες, βίντεο με μικροατυχήματα, λογοπαίγνια, κ.ά. Έτσι, είναι δυσχερής η προσπάθεια δημιουργίας συνταγής επιτυχίας.

Όπως έχουν παρατηρήσει ο Πλάτωνας και ο Αριστοτέλης, ένα επιτυχημένο αστείο προκύπτει είτε από μια αντιφατική, ανακόλουθη ή παράδοξη κατάσταση, είτε από το αίσθημα ανωτερότητας που μας κάνει να διασκεδάζουμε με τα μικροατυχήματα των άλλων, -είτε από παραλληλισμό καταστάσεων, όπως θα προσθέταμε.

Εξίσου σημαντικός παράγοντας είναι η κατάλληλη στιγμή, όπως και οι κοινωνικές συνθήκες. Ένα αστείο είναι πιο επιτυχημένο αν γίνει σε παρέα ατόμων αντί σε έναν,  λόγω της αλληλεπίδρασης που κάνει το γέλιο μεταδοτικό, επίσης αν αναφέρεται σε θέμα που η παρέα γνωρίζει καλά. Αντιθέτως, είναι πολύ πιθανή η αποτυχία ενός αστείου, που αναφέρεται σε μια ομάδα ατόμων που είναι ευαίσθητα σε κάποιο θέμα, όπως για παράδειγμα,  μαύρο χιούμορ σε κάποιον που βίωσε απώλεια πρόσφατα.

Πέρα από τις όποιες κατευθυντήριες γραμμές, το χιούμορ προκύπτει από τον αυθορμητισμό, την καλή διάθεση αλλά και την εξάσκηση. Μην ντρέπεστε να εξιστορείτε την εύθυμη πλευρά των εμπειριών σας, να λέτε ανέκδοτα που σας αρέσουν και να ακούτε αυτά των άλλων. Άλλωστε, η συχνή έκκριση ενδορφινών, η χαλάρωση των μυών και η εκτόνωση του άγχους, που προσφέρει το γέλιο, είναι παραπάνω από καλοδεχούμενη σε αυτή τη μια ζωή που έχουμε…

 

 

Πηγές:

Priego – Valvere, B. (2005) “Humour”, 3rd European Workshop on Humour Studies, University of Bologna, Bertinoro, Italy, May 2005.

Critchley, S. (2002) On Humour. London: Routledge

openscience.gr, http://ideas.ted.com/how-scientists-make-people-laugh-to-study-humor/

Φωτογραφία: topyaps.com