“Το κανάτι του κρασιού πάρε ευθύς και το καλάθι με τα φαγιά και τρέξε για το δείπνο. […] Φέρε θυμάρι, αλάτι και κρεμμύδια. Τύλιξέ μου παστό μες σ’ ένα φύλλο. Το ψάρι εκεί το ψήνω.”

Οι κωμωδίες από Αριστοφάνη αποτελούν ορισμένες από τις πιο ενδεικτικές φιλολογικές πηγές, που έχουμε, αναφορικά με τη διατροφή των αρχαίων Ελλήνων. Έτσι, από αυτές, αλλά και πολλές άλλες, γνωρίζουμε σήμερα τις διατροφικές συνήθειες των προγόνων μας, οι οποίες είχαν ως κύριο χαρακτηριστικό τους τη λιτότητα και στηρίζονταν στην αποκαλούμενη “μεσογειακή τριάδα”: σιτάρι, λάδι, κρασί.

Θεμέλιο της διατροφής των αρχαίων Ελλήνων αποτελούσαν παράλληλα τα δημητριακά, το σιτάρι και το μείγμα κριθαριού με το σιτάρι, τα οποία ήταν τα βασικά υλικά παρασκευής του ψωμιού. Τα δημητριακά συνοδεύονταν συνήθως από λαχανικά ή όσπρια (κρεμμύδια, φακές κλπ.). Επιπλέον, η κατανάλωση κρέατος και θαλασσινών είχε συνάφεια με την οικονομική κατάσταση, αλλά και τη γεωγραφική θέση, όπου στεγαζόταν μια οικογένεια, αφού όταν υπήρχε εγγύτητα με τη θάλασσα, το ψάρι ήταν σαφώς πιο συχνή επιλογή. Εξάλλου, ο Ιπποκράτης στα έργα του και ειδικότερα στο Περί Διαίτης τόνισε τη μεγάλη σημασία που έχει για την ανθρώπινη υγεία η σωστή αναλογία διατροφής και άσκησης, ενώ  θεωρούσε ως τα πιο θρεπτικά λαχανικά: τα μπιζέλια, τα φασόλια και τα άσπρα ρεβύθια. 

Πλήθος αρχαιολογικών ευρημάτων φανερώνει άλλωστε ότι η κατανάλωση του ελαιόλαδου ήταν εξαιρετικά δημοφιλής στον ελλαδικό χώρο. Υψηλής ποιότητας λάδι -κατά την αρχαιότητα- παραγόταν στη Σάμο και την Ικαρία, ενώ η Αττική είχε φτάσει σε τέτοιο σημείο την παραγωγή της, ώστε προχωρούσε ακόμη και στην εξαγωγή ελαιόλαδου και ελιών. Επιπροσθέτως, το κρασί ήταν άρρηκτα συνδεδεμένο με την καθημερινή διατροφή των Αρχαίων Ελλήνων, καθώς συνιστούσε μέρος του πρωινού, αλλά και των υπολοίπων γευμάτων.

Η διατροφή των αρχαίων Ελλήνων γενικά περιελάμβανε περισσότερο το ψάρι και λιγότερο το κρέας. Το τελευταίο καταναλωνόταν κυρίως κατά τη διάρκεια δημόσιων και ιδιωτικών γιορτών. Εν κατακλείδι, οι ευεργετικές ιδιότητες της μεσογειακής διατροφής των αρχαίων Ελλήνων είναι προφανείς και μας δείχνουν ότι η ελληνική γη είναι ικανή να μας προσφέρει τα απαραίτητα και ταυτόχρονα να καταστήσει περιττές τις εισαγωγές τροφίμων, οι οποίες, όμως, εσχάτως αυξάνονται με γεωμετρική πρόοδο. 

 

 

1Σταύρου Θ., Οι κωμωδίες του Αριστοφάνη, Βιβλιοπωλείο της «Εστίας» Ι. Δ. Κολλάρου & ΣΙΑ ΑΕ, Αθήνα, 2006, 10η έκδοση, σ. 77.

Φωτογραφία: aegeanflavours.blogspot.com